Blog

  • Rola opiekuna w pierwszym roku życia dziecka

    Należy szczególnie pamiętać o tym, że kontakt z opiekunem to pierwsza lekcja miłości dla niemowlęcia, jego pierwsza próba nawiązania prawdziwego związku, która pozostanie dla niego trwałym wzorcem, kiedy zacznie wchodzić w inne uczuciowe związki w życiu. Kontakt uczuciowy między rodzicami, a dzieckiem może nawiązać się już w pierwszej chwili. Jeśli otworzy się fale emocji, jaką budzi maleńki człowiek, z pewnością uda się nawiązać z nim psychiczną więź. Z takiego uczucia rozwija się głębokie przywiązanie, które jest wynikiem komunikacji – wprawdzie dziecko jeszcze nie mówi, ale używa szerokiego zakresu sygnałów do komunikacji z otoczeniem.

    Należy to pielęgnować; aktywne zajmowanie się dzieckiem, układanie go w porze czuwania tak by cały czas widziało opiekuna, przytulanie – to wszystko jest opowiadaniem dziecku o dorosłym świecie w zamian, za co ono opowiada nam o sobie.

    Zdolności komunikacyjne dziecka rozwijają się bardzo dynamicznie, już dwumiesięczne dziecko rozumie, że uśmiech daje uśmiech i poznaje zasadę: ?zacznij płakać, a przyjdą". Mimo, że wcześniej płakało instynktownie; teraz uczy się przewidywać i wywoływać reakcje opiekunów. W wieku 4 – 5 miesięcy dziecko zaczyna płakać celowo, ponieważ odkrywa, że tym może przykuć naszą uwagę, co jest skokiem intelektualnym o wielkim znaczeniu. Wkrótce po tym eksperymentuje z innym dźwiękami, kiedy chce wywołać reakcje rodziców. Z kolei wspomniany uśmiech 2-3 miesięcznego dziecka jest specyficznym przejawem zachowania społecznego, świadczącym o tym, że dziecko zdolne jest do wymiany społecznej. Uśmiech jest również odpowiedzią na postępowanie dorosłych oraz przejawem dokonującego się rozwoju emocjonalnego dziecka, kształtującej się zdolności do nawiązywania kontaktów i wymiany uczuć.

    Półroczne niemowlę ciekawe jest już każdego dźwięku. Ile rozumie z tego, co się do niego mówi – nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że w tym wieku zaczyna chłonąć dźwięki, rytmy, modulację i intonację głosu – im więcej słyszy i im wyraźniej się do niego przemawia, tym lepiej. Rozmowa z półrocznym dzieckiem jest niesamowitym przeżyciem, nigdy później nie trafia się taki słuchacz.

    W każdym etapie rozwoju potrzebne jest dziecku poczucie bezpieczeństwa i pewności, które opiekunowie mogą mu zapewnić poprzez konsekwentne postępowanie – nie należy wprowadzać reżimu snu i czuwania, potrzebne jest stworzenie atmosfery, w której dziecko będzie miało pewność, że zostanie nakarmione, przewinięte i będzie mu ciepło, a jego świat pełen będzie inspirującej uwagi, samo będzie mogło aktywnie uczestniczyć w kontaktach z innymi ludźmi. W gruncie rzeczy to najlepszą i najbardziej inspirującą zabawą jest po prostu mówienie do dziecka i wymiana uśmiechów.

     

    Szczególnie polecamy serię artykułów opisujących kolejno każdy miesiąc rozwoju psychofizycznego dziecka. Sprawdź na którym etapie jest Twoje dziecko. (patrz: w dziale Dziecko).

    (more…)

  • Dwanaście miesięcy – o psychorozwoju dziecka w pierwszym roku życia

    Jak wiadomo potomstwo
    wielu gatunków zwierząt potrafi się samodzielnie poruszać już na kilka godzin
    po narodzeniu i w dużym stopniu jest niezależne od matki.
    (more…)

  • 1 miesiąc

    Życie dziecka nabiera regularności; okresy
    czuwania wydłużają się; ciche, odruchowe krzyki ustępują miejsca prawdziwemu
    płaczowi; główną funkcją życiową jest jedzenie (praktycznie do szóstego
    miesiąca życia); w tym okresie najważniejsze jest zapewnienie dziecku
    bezpieczeństwa, czułości i miłości. Niemowlę kicha, miewa czkawkę, ciche krzyki
    ustępują miejsca prawdziwemu płaczowi, a delikatne marudzenie może przejść w
    regularne wieczorne okresy długiego grymaszenia. Większość dzieci pozytywnie
    reaguje na przyjemne dźwięki, spokojną muzykę i znajome głosy.

    (more…)

  • 2 miesiąc.

    Od drugiego miesiąca
    niemowlę zaczyna interesować się otoczeniem, a jego repertuar sygnałów wzbogaca
    się o gruchanie i inne dziecięce odgłosy. Reaguje żywiej na głos opiekuna, który
    najczęściej się nim zajmuje, a podczas karmienia, jeśli coś je zaciekawi
    natychmiast przerywa ssanie. Nie należy obawiać się o to, że rozpieści się
    dwumiesięczne niemowlę, ono potrzebuje czułości. U dziecka musi przede
    wszystkim rozwinąć się zaufanie i pewność, że jego potrzeby zostaną
    zaspokojone. Małe dzieci nie płaczą po to, by manipulować otoczeniem. W tym
    wieku pojawi się też pierwszy prawdziwy uśmiech. Niemowlę kończące dwa miesiące
    potrafi już w pewnym stopniu panować nad swoim ciałem. Pojawiają się pierwsze
    ruchy celowe, np.: odwracanie się na dźwięk znajomego głosu. W tym wieku
    dziecko posadzone na kolanach utrzymuje główkę (na krótko i dość niepewnie), a
    leżąc na brzuszku unosi już samo głowę, wodząc za przedmiotami. Pojawienie się
    zabawek w polu widzenia wita radosnym piskiem i śledzi tor ich ruchu. Chwyta
    przedmiot i ściska na chwilę, po czym puszcza. Jeśli taka zabawa angażuje
    otoczenie, to wtedy zdecydowanie wydłuża się czas czuwania dziecka.

    (more…)

  • 3 miesiąc.

    Niemowlę sypia mniej, a wieczorne marudzenia
    są coraz rzadsze, w tym wieku również przemija kolka niemowlęca, a zmysł wzroku
    doskonali się: lepiej rozróżnia kształty i formy. Występuje u dziecka więcej
    odruchów społecznych, coraz więcej chce przebywać z ludźmi i potrafi już
    zwrócić na siebie uwagę dorosłych w celach towarzyskich. Rozpoczyna się
    kształtowanie jego osobowości. Posiada większą ciekawość świata, a także z
    zamiłowaniem odkrywa siebie – nowo poznanymi rączkami zaczyna badać nieznane mu
    dotąd tereny jak jego twarz i twarze opiekunów. Leżąc na brzuszku potrafi
    oprzeć się na przedramionach i unieść główkę nawet na 10 sekund, (co nie jest
    oczywiście wymogiem i jedno dziecko robi to dłużej, a inne krócej). Płacz
    zaczyna mieć swoje dźwiękowe rozróżnienie – inaczej, gdy jest głodne a inaczej,
    gdy je coś boli. Częściej słychać gruchanie i powtarzane naprzemian ?aaaaa" z
    ?eeeee". Dziecko wodzi oczami za przedmiotami i radośnie reaguje na znajome mu
    osoby i rzeczy.

    Po ukończeniu 3
    miesięcy część maluchów potrafi przespać już całą noc, jest to jednak
    uzależnione od wagi dziecka np. 3600g maleństwo śpi jednorazowo ok. 4 godzin, a
    te o wadze 5kg potrafią przespać 6 – 8 godz.

    (more…)

  • 4 miesiąc.

    Widoczne są dalsze
    postępy w rozwoju psychomotorycznym: dziecko dłużej ogląda daną mu zabawkę,
    mocniej i pewniej trzyma główkę, bez trudu ogniskuje wzrok na przedmiotach,
    żywo reaguje na przygotowywanie do karmienia, podpierane siedzi kilka sekund,
    wyciąga rączkę, by dotykać pokazane mu przedmioty, potrafi przewrócić się z
    brzuszka na plecy. Rozpoczyna się etap organoleptycznego poznawania świata, –
    co do rączki, to do buzi – i jest to główna metoda badawcza. Pod koniec 4
    miesiąca wyraźniej widać kształtowanie się osobowości dziecka i następuje tu potężny
    skok intelektualny: odkrywa, że płaczem może przyciągnąć uwagę dorosłych. Jest
    to okres szczególnie niebezpieczny, ponieważ uprzednio dziecko płakało, gdy
    czegoś potrzebowało, a teraz opiekunowie muszą się nauczyć rozpoznawać czy
    płacz jest wynikiem potrzeby fizjologicznej, czy też jest próbą manipulacji
    nimi. Prawidłowe postępowanie będzie dla nich i dla dziecka bardzo korzystne
    natomiast zła interpretacja zachowań dziecka może stworzyć z niego ?małego tyrana".
    W tym okresie może to wydawać się opiekunom śmieszne, ale skutki zlekceważenia
    przestrogi mogą być opłakane. Nie należy jednak wprowadzać drastycznego
    ograniczenia w obawie o rozpieszczenie malucha, bo on też ma prawo do domagania
    się obecności najbliższych jednak ciepło należy mu okazywać ZWŁASZCZA, gdy jest
    spokojny, a nie tylko na żądanie.

    W tym okresie następuje
    również inny duży skok: poznawczy. Obrazuje się on tym, że dziecko bardzo łatwo
    się rozprasza i np. puszcza pierś podczas karmienia, co nie jest zazwyczaj
    oznaką, że się najadło a wyrazem tego, że dziecko jest czujne, spostrzegawcze i
    ciekawe tego, co je otacza.

    W tym wieku dziecko
    zdobywa podstawy znajomości siebie, rozróżnia ?ja" i ?nie – ja" oraz coraz
    lepiej rozpoznaje świat i zauważa różnice między znanym i nieznanym. Są to
    zalążki przyszłych poglądów na świat.

    (more…)

  • 5 miesiąc.

    Dziecko odbiera, i w
    sposób celowy, wywołuje reakcje otoczenia. Oczy śledzą przesuwający się przed
    oczami przedmiot, a ruchy sięgających po niego rączek są skoordynowane. Dziecko
    lubi być sadzane – lepiej widzi świat. Dużo pewniej siedzi i podpiera się
    rączkami o podłoże. Podtrzymywane stoi na wyprostowanych nogach, podskakuje i
    bardzo się z tego cieszy. Wydaje z siebie coraz więcej dźwięków. Reaguje na
    swoje imię, a zawołane bezbłędnie kieruje główkę w kierunku, z którego dochodzi
    głos. Imituje zasłyszane dźwięki i naśladuje mimikę.

    Widać na tym etapie
    ogromne postępy w koordynacji ruchowej – maluch zaczyna manipulować
    przedmiotami i przekładać je z ręki do ręki. Odruch chwytny, który występuje u
    noworodka, ewoluował w tym czasie do zdolności łapania rzeczy i panowania nad
    przedmiotem. Następuje tu również wzmożone zainteresowanie swoimi nóżkami,
    które to dziecko próbuje włożyć sobie do buzi.

    (more…)

  • 6 miesiąc.

    Główną życiową
    funkcją do tego okresu jest nadal jedzenie, ale to nie wszystko; dziecko
    rozpoznaje teraz wyraźnie zapach opiekującej się nim osoby i reaguje na pieszczoty.
    Może się w tym okresie pojawić pierwszy ząbek. Maluch siedzi pewniej, prostuje
    plecki, ale wciąż pomaga sobie wyciągając ramiona. Próbuje powiedzieć, czego
    potrzebuje, ponieważ zaczyna już rozumieć, że jest odmienną i niezależną istotą
    – to ogromny skok poznawczy, ale budzi w maleństwie mieszane odczucia –
    odrębność oznacza oddzielenie od rodziców. Dziecko odkryło i zgłębia teraz
    zdolność do panowania nad otaczającym go światem, i w tym świecie potrzebny
    jest ład i pewna przewidywalność – stałe przyzwyczajenia i rytuały zapewniają
    dziecku poczucie pewności i bezpieczeństwo.

    (more…)

  • 7 miesiąc.

    Dziecko siedzi długo
    samodzielnie, a z siadu potrafi położyć się na brzuszek i z powrotem.
    Potrzymane do stania, utrzymuje pozycje trzymając się czegoś a na nóżkach
    pewnie dźwiga ciężar ciała. Z zapałem podczas zabawy podskakuje po brzuchu
    bawiącej się z nim osoby. Dobra już koordynacja ruchowa pozwala mu na
    przeniesienie zainteresowania z oglądania na dotykanie. Jest zainteresowany i
    zaciekawiony swoją twarzą w lusterku, poklepuje odbicie i zaczyna rozpoznawać w
    nim siebie. Staje się bardziej towarzyskie i zaczyna rozdzielać swoje sympatie
    i antypatie. Umie też samo bawić się, co robi w wielkim skupieniu. Repertuar
    gaworzenia powiększa się o sylaby powtarzane na zasadzie naśladownictwa: ba –
    ba – baaa – BA.

    W tym wieku
    wykształca się tzw. pojęcie ciągłości przedmiotu (dziecko wie, że dana rzecz
    istnieje nawet, jeśli zniknie ona z pola widzenia) i dlatego szuka ukrytego
    przedmiotu, co nasuwa wniosek, że w umyśle dziecka zaczyna nabierać kształtów
    nowy, niezależny od bodźców zmysłowych świat.

    Kiedy dziecko zetknie
    się z czymś nowym zaczyna szukać opiekuna, wskazówki, ponieważ chce znać zdanie
    danej osoby zanim coś postanowi. Jest to zjawisko odniesienia społecznego,
    które świadczy zarówno o zaufaniu dziecka, jak i rozumienia przez nie bardziej
    złożonych komunikatów, DLATEGO kiedy upadnie i zobaczy na twarzy opiekuna wyraz
    paniki to prawdopodobnie się rozpłacze a jeśli będzie to pogodny uśmiech i
    dziecko uzyska szybkie pocieszenie to uzna, za opiekunem, że ?nic się nie
    stało".

    (more…)

  • 8 miesiąc.

    Posługuje się
    bardziej złożonym językiem, potrafi powiedzieć ?pa, pa" na pożegnanie znajomym
    osobom, a także rozumie słowo ?nie", na które reaguje zazwyczaj bardzo
    posłusznie. Samo również potrafi zaprzeczyć, ruszając główką i ma do tego
    prawo. Potrafi kojarzyć imię z osobą. Umie klaskać i machać rączką na
    pożegnanie. Zazwyczaj w tym okresie zaczyna raczkować i uczy się tego etapami,
    ponieważ czynność ta wymaga od niego umiejętności panowania nad mięśniami
    poszczególnych partii ciała. Są też dzieci, które w ogóle nie raczkują a od
    razu próbują wstawać i chodzić, a niektóre od razu z etapu pełzania stają na
    nóżki. Rosnąca umiejętność motoryczna często napędza dziecku zarówno radości
    jak i frustracji, ponieważ nie rozumie, dlaczego mimo takich umiejętności nie
    wolno mu się bawić masą rzeczy. Nikt nie jest wstanie mu tego racjonalnie
    wytłumaczyć. Najlepiej wtedy przekierować uwagę dziecka na inną rzecz lub
    czynność. Raczkujący lub
    drepczący przy meblach maluch nie potrzebuje skomplikowanych wyjaśnień, a
    jednoznacznych i spokojnie wyznaczanych granic i sposobności do zrozumienia ich
    zasadności.

    (more…)