Jak uchronić dzieci i młodzież przed sięganiem po używki?

Dzieci i młodzież są obecnie stale narażone na kontakty z używkami , takimi jak alkohol, narkotyki czy papierosy. Zobacz jak uchronić dziecko przed nałogiem i uniknąć przykrych konsekwencji uzależnień.

Prewencja, czyli przeciwdziałanie problemowi jest znacznie skuteczniejsze niż leczenie jego skutków ? apelują psychologowie. Ryzyko zetknięcia się dziecka z używkami jest w dzisiejszych czasach bardzo wysokie, a usuwanie szkód i konsekwencji czasochłonne i trudne.  Przekażemy Ci kilka pomysłów, co możesz zrobić, aby zmniejszyć szansę na kontakt Twojego dziecka z używkami.

[[OPENX]]

Liczne fakty na temat szkodliwości wszelkich używek powinny skłonić dorosłych do reagowania, ale i działania prewencyjnego w środowisku dzieci i młodzieży. Specjaliści wkładają coraz więcej wysiłku w zapobieganie chorobom i wszelkiej patologii. Zachowania prewencyjne uznaje się obecnie za bardziej skuteczne i trwałe, niż przeciwdziałanie zaistniałym już skutkom.

Oto lista przykładowych zachowań, które mogą pomóc zmniejszyć szansę kontaktu dziecka lub nastolatka z używkami.

Działaj prewencyjnie

? Podstawą przeciwdziałania jest rozmowa ? należy przekazać kluczowe informacje na temat niebezpieczeństw i pułapek związanych z używkami. Rozmawiaj z dzieckiem na temat alkoholu, narkotyków i papierosów. Bez moralizowania i straszenia przekaż, w jaki sposób działają i jakie są najważniejsze konsekwencje konkretnych używek. Jeśli dziecko jest starsze porozmawiaj o konsekwencjach psychologicznych sięgania po alkohol, czy narkotyki. Rozmowa, ale i aktywne słuchanie mogą sprzyjać wyłonieniu się problemów, jakie nastolatek aktualnie przeżywa.

? Dla uwiarygodnienia swojego przekazu bądź dla swojego dziecka dobrym przykładem ? ono doskonale widzi i zna Twoją postawę wobec używek, o których mówisz. Jeśli chcesz uchronić swoich najbliższych przed szkodliwymi następstwami ich zażywania, najlepiej zacznij od zmiany własnej postawy. 

? Ustal jasne zasady dotyczące wszelkich używek. Granice pozwalają rozpoznawać dzieciom, co jest złe, a co dobre i akceptowalne. Wyraźnie zakomunikuj, że picie alkoholu, palenie papierosów i branie narkotyków jest zakazane. Warto podkreślić, że zasada ta jest stworzona z miłości i troski o ich dobro. Bądź dla swojego dziecka przyjacielem, a nie wrogiem. Zbyt surowe, nieuzasadnione zakazy mogą przyczynić się do postawy buntowniczej. Pamiętaj – gdy ustalona zasada zostanie złamana, zawsze wyciągaj ustalone wcześniej konsekwencje. Ważne, aby kary były adekwatne do wieku dziecka.

? Pomóż swojemu dziecku wykształcić jego własny system wartości. Bądź dla niego wsparciem i podporą. Dla błądzących nastolatków wartości są niezwykle ważnym ugruntowaniem i poczuciem wchodzenia w dorosłość. Sprzyjają również wzmacnianiu pewności siebie. Bez obranych priorytetów i celów bardzo łatwo jest ulec urokowi używek. Ponadto świadomość, co jest dobre a co złe dodaje odwagi w podejmowaniu decyzji i w ewentualnej obronie własnego zdania. Rola dorosłego polega nie tylko na byciu przykładem, ale i drogowskazem w odnalezieniu najważniejszych aspektów w życiu.

? Zorganizuj dziecku czas. Okres wakacji jest najlepszy na eksperymentowanie z używkami. Dlaczego? Ponieważ dzieci i młodzież mają wówczas najwięcej czasu, a zarazem najmniej kontroli ze strony dorosłych. Młodzi ludzie sięgają najczęściej po alkohol, papierosy, czy narkotyki z nudy, ale i chęci eksperymentowania. Atrakcyjne, twórcze i zdrowe zajęcia staną się obszarem do eksplorowania nowości, ale i zabiją wakacyjną nudę (zwłaszcza u dzieci spędzających wakacje w mieście). Będą również źródłem ciekawych doświadczeń, które na pewno zaowocują w przyszłości.

? Pomóż wykształcić wysoką samoocenę. Dzieci i młodzież w wieku najbardziej podatnym na eksperymentowanie z używkami są jednocześnie w okresie kształtowania swojej samooceny i umiejętności społecznych. Pomoc rodzica czy pedagoga jest tutaj jak najbardziej wskazana. Ich rola leży we wspieraniu i pomocy, by nastolatek czuł się dobrze sam ze sobą. Akceptacja, jawna aprobata dla wskazanych postaw i zachowań, oraz zaufanie sprzyjają wykształceniu się u dziecka wiary w siebie. Okres młodzieńczy to także nauka asertywności i radzenia sobie z naciskiem grupy rówieśniczej. Umiejętność poradzenia sobie z namowami kolegów będzie na tym etapie bardzo cenna. Pomóż, więc dziecku nauczyć się odmawiać w sposób zgodny z jego uczuciami i oczekiwaniami.

? Rozmawiaj z rodzicami innych dzieci. Wzajemne wsparcie i wymiana informacji są wskazane i mogą być bardzo pomocne. Wspólnie zawsze łatwiej znaleźć rozwiązania.

Czasami dorośli niestety nie mają wpływu na to, czy ich dziecko zetknie się z używkami. Mogą jednak wiele zrobić, by opóźnić moment pierwszego kontaktu a tym samym zapobiec uzależnieniu. Wpojone wartości powinny uniemożliwić niebezpieczny kontakt z alkoholem czy narkotykami. Wzmacniana wiara w siebie stanie się fundamentem potrzebnym do tego, by nigdy nie próbować podwyższać swojej samooceny szkodliwymi używkami.

Marika Wrońska
Psycholog

Piśmiennictwo:
Mellibruda J. (2003). Tajemnice ETOH. Etoh: Warszawa