Kolka jelitowa u niemowląt

Kolka jelitowa występuje u ok. 20 proc. niemowląt. Jest dużym
zmartwieniem dla rodziców. Lekarz pediatra przybliża przyczyny i formy leczenia
kolki jelitowej.

Autor: Joanna Bielecka – Jasiocha, pediatra

[[OPENX]]

Kolka jest częstym zaburzeniem
spotykanym we wczesnym okresie życia dziecka. Problem dotyczy około 20 proc.
niemowląt w wieku od kilku tygodni do 4-5 miesiąca życia. Maksymalne nasilenie
objawów następuje ok. 6 tygodnia życia, budząc niepokój i frustrację rodziców.
Objawia się napadowym niepokojem i długotrwałym, trudnym do ukojenia płaczem i nadmiernym krzykiem, występującym zwykle
wieczorem, u poza tym zdrowego niemowlęcia. Może mu towarzyszyć zaczerwienienie
twarzy, podkurczenie nóg, oddawanie gazów. Kolkę definiuje się często używając reguły trzech": napady płaczu trwającego powyżej 3 godzin dziennie,
powtarzające się co najmniej 3 razy w tygodniu, przez co najmniej 3 tygodnie.

Pochodzenie

Przyczyna dolegliwości nadal
pozostaje niewyjaśniona. Prawdopodobnie ich podłoże stanowią zaburzenia
motoryki przewodu pokarmowego, prowadzące do bolesnych skurczów jelit, a
spowodowane:

Funkcjonuje również koncepcja, według
której kolka jest zaburzeniem zachowania wynikającym z rodzaju relacji emocjonalnej
rodzice – dziecko. Bywa obserwowana w relacji nacechowanej lękiem: w rodzinach
pozbawionych wsparcia, gdzie występują sytuacje stresowe, częściej w rodzinach
o wyższym statusie socjoekonomicznym, nieco starszych i odznaczających się
wyższym poziomem odpowiedzialności matek. Nieprawidłowa relacje w rodzinie mogą
być główną przyczyną kolki lub jedną z wielu. Warto tu zaznaczyć, że zdarza
się, iż napięcie emocjonalne w rodzinie może nawet po kilku latach utrzymywać
się na poziomie zaburzającym codzienne funkcjonowanie rodziny i wymagającym
interwencji psychologicznej.

Możliwe też, że objawy kolki
wynikają z niedojrzałości układu nerwowego, przejawiajacej się jako: zaburzenia
dobowego rytmu snu i czuwania, obniżonego progu wrażliwości na bodźce z otoczenia,
zaburzenia w napięciu autonomicznego układu nerwowego.

Pełna diagnoza powinna opierać
się na upewnieniu się, że płacz dziecka wynika z dolegliwości związanych z
kolką. Oznacza to, że poza okresami płaczu dziecko ma dobre samopoczucie,
prawidłowo rozwija się i przybywa na wadze, nie ma infekcji (zapalenie ucha
środkowego, zakażenia dróg moczowych), biegunki, objawów sugerujących refluks
(wsteczny odpływ) żołądkowo – przełykowy, przepukliny, wgłobienia jelita.

Leczenie

Wiele możliwych przyczyn kolki
jelitowej skutkuje różnymi koncepcjami jej leczenia, czyli przede wszystkim łagodzenia
dolegliwości.

Metody leczenia opierają się na:

Wykazano, że u około połowy
dzieci karmionych sztucznie wprowadzanie mieszanek mlecznych o znacznym stopniu
hydrolizy, a u dzieci karmionych piersią zastosowanie przez ich matki diety
hipoalergenowej (z wykluczeniem mleka, jaj, soji, pszenicy, orzechów i ryb), znacząco
redukowało dolegliwości ( tj. czas płaczu).

Spośród metod polegających na kreślonym
postępowaniu wobec niemowlęcia najskuteczniejsze okazuje się ograniczenie
narażenia dziecka na bodźce zewnętrzne i pozostawienie go w spokoju podczas
płaczu. Popularne interwencje w rodzaju noszenia, huśtania, używania urządzeń z
wibracją, imitujących jazdę samochodem – zwykle nie przynoszą oczekiwanych
efektów.

Gdy chodzi o metody
farmakologiczne korzystne jest, zwłaszcza u dzieci z lekkimi i umiarkowanymi
objawami kolki, podawanie leków pochodzenia naturalnego, herbatek ziołowych
zawierających wyciąg z rumianku,
werbeny, kopru włoskiego i mięty. Zalecany bywa również lek, simetykon,
jakkolwiek kontrolowane badania nie udowodniły jego skuteczności. U dzieci z
nasiloną kolką można dołączyć leki wpływające na motorykę jelit (trimebutyna
dostępna na receptę). Udowodniono także skuteczność leków antycholinergicznych
(diacykloweryna – niedostępna w Polsce), jakkolwiek ze względu na możliwość
wystąpienia niebezpiecznych objawów ubocznych jej użycie jest obwarowane
licznymi zastrzeżeniami.

Zatem zaleca się, by wraz z zaobserwowaniem
objawów kolki podjąć próby uspokojenia, wyciszenia dziecka. Jednocześnie korzystając
z konsultacji pediatry w celu wykluczenia patologicznych przyczyn dolegliwości,
uzyskania porady dotyczącej modyfikacji sposobu karmienia i/lub diety matki i
dziecka, oraz w razie potrzeby – stosowania środków łagodzących dolegliwości.

Joanna Bielecka – Jasiocha

pediatra

Na podstawie: