Autyzm

Czym jest autyzm?

Autyzm to wczesnodziecięce zaburzenie rozwoju, które dotyczy

wielu dziedzin funkcjonowania: rozwoju języka, uwagi, kontaktu z innymi ludźmi,

sposobu spostrzegania otaczającego świata, ruchów dziecka. Diagnozowane jest

zazwyczaj między 1 a 2 rokiem życia.

[[OPENX]]

Według statystyk zaburzenie to dotyka od 2 do 5 dzieci na

1000, przy czym czterokrotnie częściej dotyka ono chłopców niż dziewczynki.

Dotychczas nie znaleziono jednoznacznej odpowiedzi na

pytanie, co jest przyczyną powstawania tego zaburzenia. Autyzm najprawdopodobniej

jest spowodowany więcej niż tylko jednym czynnikiem. Istnieje teoria, że

decydują czynniki biologiczne: głosi ona, że autyzm jest spowodowany uszkodzeniem

układu nerwowego w jego wczesnej fazie kształtowania się (neuroinfekcja, zatrucie metalami ciężkimi) lub dysfunkcjami owego

układu. Przeciwnicy tej teorii wskazują na wpływ czynników środowiskowych.

Według nich przyczyną pojawienia się autystycznych objawów u dzieci jest

otoczenie, a zwłaszcza nieumiejętne postępowanie rodziców wobec potomka.

Wreszcie cześć badaczy łączy działanie obu czynników – biologicznych i

psychologicznych w procesie powstawania autyzmu.

Co charakteryzuje osoby

autystyczne?

U osób oby dotkniętych autyzmem występują trzy grupy objawów:

zaburzenia w funkcjonowaniu

społecznym, które objawiają się przede wszystkim nieumiejętnością nawiązania

kontaktu wzrokowego z innymi ludźmi, dystansem fizycznym, lękiem, oporem, a

nawet agresją w odpowiedzi na dotyk (może on sprawiać ból), brakiem uległości,

zaburzeniami w kontaktach z rówieśnikami dziecka (brak wspólnej zabawy),

niezdolnością do naśladowania innych.
zaburzenia w komunikacji, zarówno

werbalnej (mowa), jak i niewerbalnej (mimika twarzy, gesty). Zaburzenie wyrażania

i rozumienia emocji powoduje charakterystyczną dla autystyków tzw. ?kamienną

twarz" (brak mimiki w wyniku porażenia nerwów twarzowych w pierwszych

tygodniach życia), niemal zupełny brak spontanicznej gestykulacji, sztywną

postawę ciała i przybieranie nienaturalnych póz (w wyniku dużego napięcia

mięśni). Najczęstszą formą domagania się czegoś jest głośny, monotonny i

długotrwały krzyk. Z kolei do zaburzeń komunikacji

werbalnej można zaliczyć echolalię (mimowolne, automatyczne powtarzanie

zasłyszanych słów i dźwięków), zamienianie zaimków osobowych – brak

umiejętności posługiwania się zaimkiem ?ja", ?moje", częste używanie 3 osoby

liczby pojedynczej (?on", ?jego"), używanie stereotypów językowych (wzorców

wypowiedzi wypowiadanych np. w sytuacjach napięcia), dosłowne rozumienie

wypowiedzi i nie wychodzenie poza znaczenie słów (nie rozumienie żartów

słownych, metafor), powtarzanie pytań zadawanych w pewnym określonym porządku,

długie monologi na ulubione tematy.
?sztywność zachowania", która objawia się bezwzględnym

przestrzeganiem rytuałów, niechęcią i protestami wobec jakichkolwiek zamian

otoczenia i rytmu dnia, przywiązaniem do przedmiotów (tzw. talizmany),

manieryzmami ruchowymi (np. wspinaniem się na palce, kręceniem wokół własnej

osi, mrużeniem oczu, przyglądaniem się rozłożonym palcom dłoni), stereotypami

ruchowymi (powtarzaniem pewnych sekwencji ruchów, np. kołysanie się, chodzenie

w kółko) i językowymi (powtarzanie w rytmiczny i monotonny sposób często całych

zdań lub usłyszanych wypowiedzi), zafascynowaniem ruchem wirowym poprzez

kręcenie przedmiotami, którymi tylko jest to możliwe (pokrywki, talerze,

monety), zachowaniami autoagresywnymi, a czasem specyficznymi zainteresowaniami

(kolekcjonerstwo, gromadzenie szczegółowej wiedzy na jakiś konkretny temat).

W zależności od stopnia zaburzenia, u danego dziecka powyższe

objawy mogą w pojawić się w większym lub mniejszym nasileniu, mogą występować

także różne ich kombinacje. Dzieci z autyzmem mogą się całkowicie różnie

zachowywać: jedno, z mniejszym stopniem autyzmu, może okazywać tylko niewielkie

opóźnienie mowy i większe problemy w kontaktach ze środowiskiem, inne może mieć

przeciętnie lub ponadprzeciętnie rozwiniętą mowę, lecz mieć kłopoty z

wyobraźnią lub ze współuczestniczeniem w zabawach z rówieśnikami, jeszcze inne,

z większym stopniem autyzmu, może potrzebować pomocy w codziennych i

najprostszych sprawach, jak np. przejście przez ulicę lub zrobienie zakupów.