Category: Bez kategorii

Sklepy kuszą nas coraz większymi promocjami i masowymi wyprzedażami. Takie okoliczności mogą powodować utratę kontroli nad własnym zachowaniem.
(more…)

Aby zapewnić dziecku prawidłowy rozwój mowy rodzice powinni znaleźć czas na wspólne zabawy edukacyjne.
(more…)

Kiedy pierwszy raz należy udać się z dzieckiem do ortopedy? Jak prawidłowo kłaść i nosić dziecko opisuje dr. Marek Okoński.
(more…)

Wakacje odeszły w cień, ale efekty letniego grillowania mogą dać nam we
znaki przez wiele miesięcy. W grillowanych potrawach obecne są
substancje niebezpieczne dla zdrowia.
(more…)

Metoda ta chce dziś pełnić funkcję, którą dawniej miał spełniać przyjaciel czy rodzina. Chce pomóc zmieniać nasze życie, a zwłaszcza radzić sobie z tym, co jest dla nas przeszkodą. Potrafi dużo łatwiej wskazać elementy, których zmiana przyniesie najlepsze efekty.

Z NLP korzystają ostatnimi czasy wszyscy. Nie tylko osoby zmagające się z problemami natury psychologicznej, także każdy, kto myśli o samorozwoju. Tak więc nie powinno nas dziwić, że ludzie sukcesu, menadżerowie, kierownicy, pracownicy wielkich korporacji czy urzędów przeżywający okres wypalenia, chcący zmienić coś w swoim życiu lub nauczyć się czegoś nowego, (na przykład przemawiania do wielkiego audytoriom), lecz również nieśmiali nastolatkowie przeżywający trudny okres i ich rodzice oraz kobiety i mężczyźni nieszczęśliwie zakochani pojawiają się każdego dnia w gabinetach trenerów NLP, by szukać pomocy w rozwiązaniu swych bieżących problemów. NLP pełnić chce dziś funkcję, którą dawniej miał spełniać przyjaciel czy rodzina: chce pomóc zmieniać nasze życie, a zwłaszcza radzić sobie z tym, co jest dla nas przeszkodą. Zamierzenia są bardzo ambitne: chodzi o poradzenie sobie z fobiami, stresem, bezsennością, jąkaniem się, a nawet alergią. Chodzi też o nauczenie się wielu nowych umiejętności o rozszerzeniu swoich umiejętności.

Czy nie brzmi to zbyt dobrze? Zdania są podzielone. Niemniej popularność NLP może sugerować, że ?coś w tym jest". Wiele osób twierdzi, że ta metoda im pomogła. Poza tym była krótka. Czym jednak jest w istocie NLP?

Życie można zmienić

Programowanie Neurolingwistyczne (NLP) powstało w latach 70-tych XX wieku. Za twórców tej szkoły zmiany osobistej uważa się Richarda Bandlera i Johna Grindera. U podstaw ich myślenia, z którego powstało NLP, tkwi założenie, że każde zachowanie posiada pewną, określoną strukturę. Struktura ta obejmuje zarówno zewnętrzne, możliwe do zaobserwowania zachowanie, jak i wszystkie subiektywne doświadczenia danej osoby: wyobrażenia, przekonania, itp. Jeśli uda nam się ją poznać (modelować), możemy rozłożyć ją na kolejne kroki i nauczyć jej inną osobę (oczywiście z pewnymi ograniczeniami). Co więcej – można na tę strukturę wpływać i modyfikować na dowolnym z etapów, umożliwiając osiągnięcie innych wyników. Można również zmienić treść, której dotyczy obserwowane zachowanie, przenosząc strukturę z jednej umiejętności na inną.

W oparciu o to założenie, Bandler i Grinder, a później również ich uczniowie, zaczęli modelować osoby, które wykazały się największą skutecznością w swojej pracy. Wybrano do tego wybitnych terapeutów, Fritza Perlsa (twórca terapii Gestalt), doktora Miltona Ericksona (hipnoterapeuta, na podstawie jego pracy powstała psychoterapia Ericksonowska) oraz Virginię Satir (twórczyni terapii rodzinnej). Od tego czasu modelowano (czyli poznawano strukturę) oraz wykorzystywano zmodelowane umiejętności do poprawiania wyników innych osób w praktycznie każdej dziedzinie życia. Było to możliwe dzięki skupieniu na poznaniu praktycznej struktury określonych umiejętności, zamiast na budowie teoretycznego modelu wiedzy.

Jak robią to terapeuci

Proces modelowania wykorzystywany jest przez praktyków NLP zarówno w pracy z klientem w czasie coachingu, jak również pracy z pacjentem podczas terapii (w tym wypadku wykorzystuje się NLPt, psychoterapię opartą o NLP). Praktyk NLP wykorzystuje modelowanie do poznania struktury, przy użyciu której klient ?tworzy" swój problem. Jego celem jest pomóc w zmianie tej struktury. Dlatego dobry coach lub terapeuta powinien potrafić słuchać i zadawać odpowiednie pytania, a także obserwować klienta i dostrzegać niewerbalne sygnały wskazujące na procesy zachodzące w jego głowie (np. przyśpieszony oddech lub zmiana akcentowania w wypowiedzi). Nie bez przyczyny Richard Bandler stwierdził: ?NLP to 98 proc. obserwacji i 2 proc. działania".

W NLP chodzi więc o to, by nauczyć się sposobu, w jaki klient tworzy swój problem. Dzięki temu, jak twierdzą zwolennicy NLP, praktyk używający NLP potrafi dużo łatwiej wskazać na obszar, którego zmiana przyniesie najlepszy efekt, a także przedstawić dokładny sposób przeprowadzenia tej zmiany.

Jak było powiedziane, praktycy NLP nie zajmują się jednak jedynie analizą. Metoda ta zawiera również cały zestaw narzędzi zmiany, które stosuje się w kontakcie z klientem. Narzędzia te mają usprawniać cały proces zmiany. Są one oparte na popularnych sposobach odbierania i interpretowania świata przez ludzi.

Przykładem takiego narzędzia jest tzw. Metamodel. Pozwala on dostrzegać różne uproszczenia i uogólnienia, które wszyscy stosujemy w naszym rozumowaniu i postrzeganiu świata. Uproszczenia te są zwykle bardzo przydatne, dzięki nim wiemy na przykład, że jeśli raz się oparzyliśmy dotykając ognia, to prawdopodobnie zdarzy się tak zawsze. Niekiedy potrafią one jednak prowadzić do szkodliwych i ograniczających przekonań wobec siebie i innych, np. ?Nic mi się nie udaje," czy ?Każdy bogaty to złodziej". Metamodel umożliwia łatwiejsze dostrzeżenie takich szkodliwych uogólnień i znacząco ułatwia ich zmianę. Znając strukturę powstawania takich uproszczeń, dużo łatwo doprowadzić rozmówcę do zdrowszych przekonań odnośnie rzeczywistości i bardziej realnego spoglądania na świat. Na przykład ?Nic mi się nie udaje" zostaje doprecyzowane do ?spóźniłem się dwie godziny z projektem w pracy". Z kolei dużo łatwiej zaplanować, jak w przyszłości zaradzić opóźnieniu w oddaniu projektu, niż znaleźć praktyczne rozwiązanie problemu ?Nic mi się nie udaje".

Narzędzia powinny być jednak zindywidualizowane do sytuacji klienta. Inaczej stają się nic nie wnoszącymi schematami, całkowicie obcymi osobie, której chcemy pomóc.

 

Ważne zasady stosowane w NLP

Warto przytoczyć kilka przydatnych perspektywy, z których korzystają praktycy NLP przy pracy z klientami oraz sposób w jaki dzięki tym perspektywom radzą sobie z ich problemami. Otóż zakładają oni m.in., że:

 

• Za każdym zachowaniem danej osoby stoi pozytywna intencja. Nie znaczy to, że każde zachowanie jest dobre albo skuteczne – ale każde z nich ma na celu coś dobrego. Ludzie dokonują najlepszych możliwych wyborów spośród możliwości, jakie postrzegają. Gdy dostrzeże się ową intencję, można pokazać osobie lepsze sposoby na jej spełnienie oraz większy zakres możliwości jej działania.

• Każdy posiada własną mapę, choć nie opisuje ona terytorium.Każda osoba ma swoje własne spojrzenie na rzeczywistość. Mapa nie tyle jest prawdziwa, co jest po prostu jednym z wielu innych spojrzeń (map) na rzeczywistość. Mapy nie są więc obiektywnie lepsze, ani gorsze od innych, choć oczywiście mogą być bardziej lub mniej szczegółowe lub obejmować mniejszy lub większy obszar. Ostatecznie, jednak, mapę ocenia się przede wszystkim po tym, czy pozwala dojść do celu, do którego właściciel mapy chce dojść. Dlatego jednym z zadań praktyków NLP jest wzbogacanie map klientów w taki sposób, by lepiej prowadziły ich do wybranych przez nich celów.

• Każde zachowanie jest komunikacją, a sensem komunikatu jest uzyskana reakcja. Zakłada się, że faktycznym znaczeniem każdego przekazu jest reakcja, którą wywołuje przekaz, a nie pragnienia i oczekiwania komunikatora. Dlatego jeśli przekaz nie jest, z punktu widzenia komunikatora, odbierany odpowiednio, w taki sposób, w jaki on by sobie życzył, należy zmienić przekaz na skuteczniejszy. Jeśli przekaz nie został przyjęty tak, jak oczekiwał tego komunikator, nie jest to winą odbiorcy, a jedynie niedostosowania przekazu do zakładanego celu.

• Gdy to, co robisz, nie działa, zrób coś innego. Upór i wytrwałe dążenie do celu jest ważne, jednocześnie, jeśli coś nie zadziałało kilka razy, to identyczne podejście do problemu po raz kolejny również prawdopodobnie nie przyniesie rezultatu. Potrzebna jest pewna zmiana zachowania.

• Nie ma porażek, są tylko informacje zwrotne.Nie oznacza to, że nie można działać nieskutecznie. Można, jednocześnie ta nieskuteczność stanowi po prostu informacje na przyszłość o tym, czego nie należy robić. Zamiast rozwlekać się nad przeszłością można się skupić na znajdowaniu skutecznych rozwiązań.

• Ludzie dysponują wszystkimi zasobami, których potrzebują, aby wprowadzić w swoim życiu zmiany. Nie ma ludzi ‘chorych’ ani ‘zepsutych’ (pomijając nieliczne przypadki fizycznego uszkodzenia układu nerwowego). Są ludzie, którzy nie mieli okazji nauczyć się określonej umiejętności, albo nauczyli się czegoś nowego, ale jeszcze nie nauczyli się jak to kontrolować.

Słabe strony NLP

Tym, co może zniechęcić niektóre osoby do NLP, jest niewielka ilość badań naukowych na temat tej metody. W ostatnich latach pojawia się coraz więcej organizacji prowadzących badania na ten temat, a NLPt jest uznawane przez wszystkie europejskie stowarzyszenia psychoterapeutyczne. Przez wiele lat skuteczność tych metod testowana była jednak przede wszystkim w praktyce, bez wsparcia ze strony środowisk naukowych. Jednocześnie, sama struktura modelu NLP, poświęcającego tak dużo uwagi indywidualności przeżyć każdej osoby, sprawia że trudno stworzyć zestandaryzowany sposób badania tej metody. O tym, czy metoda ta nadaje się właśnie dla nas, musimy więc zdecydować sami, kierując się własnym doświadczeniem i potrzebami.

 

Artur Król

coach NLP i rozwoju osobistego,

firmy ChangeMakers,

www.krolartur.com

(more…)

Nietrzymanie moczu postrzegane jest jako wstydliwa dolegliwość. Dotknięci nią ludzie nie zawsze wiedzą, że łatwo mogą sobie pomóc, a choroba dotyka nie tylko starszych, lecz również osoby młodsze. Rozmawiamy na ten temat z dr hab. med. Piotrem Radziszewskim z Katedry i Kliniki Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, współautorem książki ?Nietrzymanie moczu".

 

Adam Bakuła: Czym jest nietrzymanie moczu?

Dr hab. med. Piotr Radziszewski: Nietrzymanie moczu jest objawem klinicznym różnych schorzeń. Dwie duże grupy schorzeń powodują nietrzymanie moczu z parcia, tzw. pęcherz nadreaktywny i nietrzymanie moczu wysiłkowe.

 [[OPENX]]

Nietrzymanie moczu z parcia dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Polega na tym, że pojawia się naglące parcie oraz skurcz pęcherza, którego nie możemy odroczyć i pacjent musi iść do toalety. Jeśli nie zdąży się do toalety, to dochodzi to popuszczenia moczu.

Druga grupa to wysiłkowe nietrzymanie moczu. Pojawia się podczas kaszlu, podczas wykonywania ćwiczeń fizycznych, np. przy biegu czy tańcu. Jest spowodowane osłabieniem mięśni dna miednicy oraz mięśnia zwieracza cewki moczowej. To nietrzymanie moczu dotyczy głównie kobiet.

Na ile powszechne jest nietrzymanie moczu i jakie czynniki oprócz zaawansowanego wieku sprzyjają rozwojowi tej choroby?

Nietrzymanie moczu dotyka około 10 proc. każdego rozwiniętego społeczeństwa. Wynika z tego, że w Polsce z powodu tej choroby cierpi około 4 mln osób.

Mitem jest, że nietrzymanie moczu to nieodłączny element starzenia się. Co więcej, na nietrzymanie moczy chorują również ludzie młodzi.

Nietrzymanie moczu trzeba leczyć i można to robić niezależnie od płci i wieku.

Wzrost zapadalności na nietrzymanie moczu z parcia wraz z wiekiem jest związany ze schorzeniami towarzyszącymi – pojawianiem się współistniejących chorób neurologicznych, np. choroby Parkinsona, stwardnienia rozsianego, dyskopatii, a u mężczyzn najczęściej z przerostem gruczołu krokowego [prostaty – przyp. red.] i wtórnie do tego parć naglących.

Również w przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu zapadalność rośnie wraz z wiekiem, chociaż pojawia się także u młodych kobiet. Czynnikiem ryzyka wysiłkowego nietrzymania moczu jest przede wszystkim nadmierna masa ciała – zbyt duży Body Mass Index [BMI – przyp. red.]. Oczywiście poród też należy rozpatrywać jako czynnik ryzyka – przede wszystkim poród powikłany i skomplikowany. Nie oznacza to jednak, że kobiety, które nie rodziły, nie są narażone na wysiłkowe nietrzymanie moczu. U nich również takie nietrzymanie moczu może się pojawić.

Ciąża, przewlekły kaszel, palenie papierosów, wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej i współistniejące schorzenia – to wszystko są czynniki, które mogą doprowadzić do zaburzenia istniejącej równowagi w obrębie miednicy mniejszej i w rezultacie do wysiłkowego nietrzymania moczu.

U mężczyzn wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje tylko jako ?jatrogenne wysiłkowe nietrzymanie moczu", tzn. po operacjach w obrębie miednicy mniejszej- np. po operacjach prostaty.

Dlaczego najbardziej podatne na wystąpienie wysiłkowego nietrzymania moczu są kobiety?

Jest to spowodowane zupełnie odmiennymi stosunkami anatomicznymi u kobiet – cewka moczowa jest krótsza, a miednica ma inną budowę.

Mięśnie miednicy muszą nosić cały ciężar narządów jamy brzusznej. Jeśli zakaszlemy, wstaniemy albo podniesiemy ciężar, to ciśnienie panujące w jamie brzusznej wzrośnie i wzrośnie też ciśnienie w pęcherzu. Cewka moczowa musi w takiej sytuacji pozostać zamknięta. Jeśli ciśnienie panujące w pęcherzu przewyższy ciśnienie zamknięcia cewki, to zgodnie z zasadami hydrauliki dojdzie do wycieku. U zdrowych kobiet mięśnie i więzadła dna miednicy zapewniają przeniesienie wzrostu ciśnienia z pęcherza do cewki moczowej. Innymi słowy, zawsze przy kaszlu, przy kichnięciu albo podniesieniu dużego ciężaru dodatkowe ciśnienie dokładane do pęcherza jest też przekazywane do cewki moczowej i dzięki temu pozostaje zamknięta.

Na czym polega ich leczenie, kiedy nieunikniona jest operacja?

W wysiłkowym nietrzymaniu moczu o niewielkim nasileniu zaczynamy od ćwiczeń mięśni dna miednicy, elektrostymulacji, stosujemy różnego rodzaju wkładki i kulki dopochwowe. Pomaga to 30-50 proc. pacjentek z łagodną postacią wysiłkowego nietrzymania moczu. Bardzo ważne jest, żeby pacjentka sama ćwiczyła – wykonywała tzw. ćwiczenia Kegla. Do tego istotne jest zmniejszenie masy ciała i wyeliminowanie czynników ryzyka – palenia papierosów i spożywania napojów zawierających kofeinę. Jeśli to nie pomaga, leczeniem z wyboru jest operacja chirurgiczna – obecnie stosuje się tzw. beznapięciowe taśmy na cewkę środkową. Ta metoda w obserwacjach dziesięcioletnich jest skuteczna u ponad 90 proc. pacjentek.

Nietrzymanie moczu z parcia i pęcherz nadreaktywny – a więc również istnienie samych parć naglących – leczy się farmakologicznie przy pomocy leków antycholinergicznych (typ leków wpływających na układ nerwowy). Leki antycholinergiczne starej generacji powodowały dużo objawów ubocznych – często pacjenci nawet rezygnowali z leczenia. Nowsze leki są zdecydowanie lepiej akceptowane. W przypadkach, w których leki antycholinergiczne nie są skuteczne, możemy stosować inne środki, jak np. neurotoksyny albo elektrostymulacje.

Warto pamiętać o tym, że nietrzymanie moczu z parcia i pęcherz nadreaktywny to choroby przewlekłe i terapia działa wyłącznie wtedy, kiedy leki są przyjmowane, tak samo jak w przypadku nadciśnienia i cukrzycy. Nie umiemy leczyć tych chorób, możemy je tylko kontrolować.

Jakie są wczesne, czasami bagatelizowane objawy rozwijającego się nietrzymania moczu?

Wczesnymi objawami wysiłkowego nietrzymania moczu są wycieki moczu przy kaszlu albo przy kichaniu, mokre podpaski, bielizna – nawet, jeśli to tylko kilka kropli. W przypadku parć naglących i pęcherza nadreaktywnego jest to częstomocz dzienny i nocny. Należy pamiętać, że parcie fizjologiczne odczuwa każdy z nas, jednak zdrowy człowiek może odroczyć pójście do toalety do momentu, kiedy będzie to wygodne z punktu widzenia socjalnego i higienicznego. Patologiczne parcie, czyli parcie naglące, powoduje, że pacjent musi natychmiast skończyć daną czynność i pójść do toalety z obawy przed pojawieniem się wycieku moczu. Jeżeli pojawiają się takie dolegliwości, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, ginekologa lub urologa. Należy pamiętać, że nietrzymanie moczu można i trzeba leczyć.

Czy predyspozycje do wystąpienia nietrzymania moczu mogą być dziedziczne?

Istnieje kilka prac, które pokazują, że wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje częściej u krewnych z pierwszej linii, a nietrzymanie moczu z parcia u kuzynostwa i u dzieci osób, które chorowały na nietrzymanie moczu z parcia i pęcherz nadreaktywny. Nie wyodrębniono jednak ewidentnego genu odpowiedzialnego za nietrzymanie moczu wysiłkowe albo nietrzymanie moczu z parcia.

Jaką profilaktykę można stosować, żeby zapobiec rozwojowi nietrzymania moczu?

Dbanie o kondycję fizyczną naszego organizmu, ćwiczenia fizyczne, w tym ćwiczenia mięśni dna miednicy bezsprzecznie są najlepszym sposobem profilaktyki nietrzymania moczu. Ponadto zrzucenie zbędnych kilogramów, rezygnacja ze złych nawyków takich jak palenie papierosów, napoje zawierające kofeinę mają istotny wpływ na zmniejszenie ryzyka pojawienia się wysiłkowego nietrzymania moczu czy pęcherza nadreaktywnego.

(more…)

Temperatura 37,5 °C nie zawsze oznacza gorączkę. Wszystko zależy od tego, w której części ciała robiliśmy pomiar.
(more…)

Leczenie szpiczaka mnogiego

Leczenie szpiczaka jest zalecane u pacjentów z objawową postacią choroby.

[[OPENX]]

Tabela przedstawiająca metody leczenia szpiczaka mnogiego

Metoda leczenia	Cel	Przykład	Czas na podjęcie decyzji
Stabilizacja stanu chorego	Przeciwdziałanie zagrażającym życiu zaburzeniom biochemicznym i układu odpornościowego	Plazmafereza celem rozrzedzenia krwi i zapobiegania udarowi mózgu Hemodializa przy upośledzeniu funkcji nerek Leczenie hiperkalcemii	Godziny/dni
Leczenie paliatywne	Łagodzenie objawów choroby i poprawa stanu ogólnego chorego	Plazmafereza celem rozrzedzenia krwi i zapobiegania udarowi mózgu Hemodializa przy upośledzeniu funkcji nerek Leczenie hiperkalcemii	Dni/tygodnie
Indukcja remisji	Łagodzenie objawów, zwalnianie lub zatrzymanie postępu choroby	Chemioterapia niszcząca komórki nowotworowe w całym organizmie Radioterapia niszcząca komórki nowotworowe w guzie	Tygodnie/miesiące
Leczenie radykalne	Całkowite ustąpienie objawów choroby (całkowite wyleczenie)*	Przeszczep szpiku kostnego po wysoko-dozowanej chemioterapii	Tygodnie/miesiące

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*- wciąż dotychczas nieosiągalne, jest celem wielu trwających obecnie badań klinicznych

 

Leczenie wstępne

Niezwykle jest ważne, aby chory poświęcił odpowiednio dużo czasu na przedyskutowanie z lekarzem-hematologiem możliwych metod leczenia. Poza wynikami badań podstawowych należy, bowiem wziąć pod uwagę również:

• W jakim stopniu choroba upośledza życie codzienne pacjenta?

• Czy chory będzie w stanie kontynuować dotychczasową pracę? Czy jeśli zajdzie taka potrzeba będzie mógł ją przerwać?

• Ile chory ma lat? Czy ma dodatkowe schorzenia? Jak będzie znosił chemioterapię?

• Czy chory może być kandydatem do wysoko-dozowanej chemioterapii połączonej z przeszczepem szpiku kostnego lub komórek macierzystych szpiku kostnego?

• Reakcja na leczenie i szybkość ustępowania objawów są bardzo różne u poszczególnych chorych

• Nie wszystkie decyzje dotyczące terapii muszą być podjęte natychmiast

• Jeśli przeszczep szpiku może być brany pod uwagę jako jedna z możliwości na przyszłość, lepiej jest nie stosować początkowo leczenia, które uniemożliwia późniejszy przeszczep

• W leczeniu wstępnym stosuje się również metody będące w trakcie badań klinicznych. Należy pamiętać, że chory zostaje losowo przypisany do jednej z grup otrzymujących różne leczenie i dalsze postępowanie może być w pewien sposób ustalone już z góry. Należy znać pełen protokół prowadzonego badania klinicznego

• Jeśli jedna z proponowanych metod leczenia nie powiodła się, nie znaczy to, że inna nie okaże się bardziej skuteczna i nie doprowadzi do remisji choroby – to bardzo ważne i należy o tym pamiętać!

 

Tabela obrazująca zalety i wady metod leczenia wstępnego

Leczenie wstępne	Zalety	Wady
Deksametazon z talidomidem i cyklofosfamidem (CTD)	Aktualnie jest to nowy tzw.      ?złoty standard" leczenia u chorych Doustna forma terapii prowadzi       aż  u około 70% pacjentów do remisji	Problem stanowi możliwość neuropatii oraz zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych
Dekasametazon pojedynczo	Deksametazon w pulsach ma wiele zalet osiąganych pełnym leczeniem VAD	Deksametazon w dużych dawkach może być źle tolerowany
MP (melfalan, prednizon) lub MPT (melfalan, prednizin, talidomide)	Przyjmowane doustnie Dobrze tolerowane Remisja u około 60% chorych Metoda znana od wielu lat i lekarze stosują najczęściej ten sposób terapii	Może uszkadzać komórki macierzyste, co zmniejsza szanse na późniejszy przeszczep szpiku kostnego Poprawa następuje powoli, na przestrzeni wielu miesięcy Nie najlepsza jeśli potrzeba szybkiej poprawy lub planuje się późniejszy przeszczep
Deksametazon plus Melfalan	Deksmetazon w kombinacji z melfalanem działa szybciej niż MP Użycie melfalanu uszkadza komórki macierzyste	Użycie melfalanu uszkadza komórki macierzyste
VAD (vinkrystyna, adriamycyna, deksametazon)	Remisja jest osiągana u około 50% chorych Nie uszkadza prawidłowych komórek macierzystych Może być wstępem do leczenia z wykorzystaniem przeszczepu szpiku	Najczęściej wymaga założenia wkłucia centralnego do żyły, co rzadko może wywołać zakażenie, odmę opłucnową i powikłania zakrzepowo-zatorowe Vinkrystyna może uszkadzać nerwy (polineuropatia)
Velcade – bortezomib      (lek podawany ?solo" lub w kombinacji z dexametazonem bądź chemioterapią)	Lek wykazał wiele pozytywnych efektów w licznych badaniach klinicznych już przeprowadzonych i wciąż trwających Przeszczep komórek macierzystych jest możliwy. Lek od dawna zarejestrowany jako leczenie drugiej i trzeciej linii, aktualnie trwają badanie nad podawaniem bortezomibu w leczeniu pierwszoliniowym	Polineuropatia i małopłytkowość u około 30% leczonych chorych
Inne schematy leczenia,    np: Cytoxan (cyklofosfamid)  i etopozyd (VP-16).   Możliwe kombinacje obejmują: VBMCP (M2)   VMCP/VBAP (SWOG)   ABCM (UK MRC)   CVAD (protokół przed  przeszczepem komórek macierzystych szpiku kostnego)	Kombinacje leków umożliwiają bardziej agresywne leczenie Objawy mogą ustąpić szybciej a uzyskana remisja może być pełniejsza	<!–[if !supportLists]–>  Więcej efektów ubocznych Brak dodatkowych korzyści długofalowych Efekty uboczne mogą pogorszyć jakośc życia i uniemożliwić późniejsze zastosowanie innych metod leczenia

 

Leczenie wspomagające

Dostępne są metody łagodzące fizyczny i emocjonalny wpływ choroby na życie chorego po rozpoznaniu nowotworu. Wczesne zastosowanie tych metod jest równie ważne, jak podjęcie leczenia choroby zasadniczej.

 

Tabela przedstawiająca metody leczenia wspomagającego

Objaw	Leczenie	Uwagi
Zmęczeniei osłabienie spowodowane anemią	Transfuzje krwi (koncentrat krwinek czerwonych) w przypadku głębokiej anemii Erytropoetyna w przypadkach łagodniejszych anemii	Leczenie proste, najczęściej bardzo skuteczne, poprawiające stan ogólny chorego
Bóle kostne	Bisfosfoniany (np. Aredia 90mg dożylnie przez 2-4 godziny wlewu przez około 2 lata; Zometa 4 mg dożylnie przez 15-45 minut wlewu przez wiele miesięcy) Zwalczanie bólu w razie potrzeby (np. doustne pochodne morfiny – Tramal, plastry p-bólowe Durogesic 50-100 mcg/72 h)	Zwalczenie bólu kostnego jest niezwykle ważne samo w sobie, jak również ze względu na utrzymanie aktywności fizycznej, która wzmacnia kości i poprawia nastrój
Gorączka i/lub objawy zakażenia	Właściwa antybiotykoterapia G-CSF lub GM-CSF jeśli wskazane jest zwiększenie liczby leukocytów Dożylne immunoglobuliny w przypadku ciężkich zakażeń Posiewy krwi i inne badania mikrobiologiczne niezbędne do dokładnego rozpoznania zakażenia	Choć antybiotyki należy dobierać i stosować ostrożnie, niezwykle ważne jest szybkie opanowywanie objawów zakażeń. Zalecane jest posiadanie antybiotyku, który można szybko zastosować w nagłych przypadkach (np. w podróży)

 

 

Poza opanowywaniem konkretnych objawów, bardzo ważne jest stosowanie wielu innych metod leczenia wspomagającego:

 

Decyzje dotyczące leczenia są niezwykle ważne dla dalszego rokowania i jakości życia chorego. Aby pomóc w podejmowaniu takich decyzji, pacjent musi znać jak najwięcej faktów. Niektóre osoby chcą przedyskutować wszystkie zagadnienia dotyczące choroby, jej leczenia i rokowania. Inni wolą po prostu wiedzieć, co dalej robić. Lekarz stara się dostosować do tych potrzeb i udziela informacji w zależności od oczekiwań chorego.

Zachęcamy pacjentów do bezpośredniego przekazywania lekarzowi informacji, jak dużo chcieliby wiedzieć o szczegółach leczenia. Namawiamy również do kontaktu z Przedstawicielami Polskiego Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Szpiczaka, szczegółowe informacje można znaleźć na stronie: www.szpiczak.org.pl.

Ponieważ szpiczak mnogi jest rzadką chorobą, liczba specjalistycznych ośrodków      i lekarzy zajmujących się jego leczeniem jest ograniczona. Często pacjenci lecząc się w jednym z nich zasięgają opinii w innym. Jak najlepsze poznanie choroby, uważne zadawanie pytań, poważne przemyślenia i odwaga, niezwykle pomagają w podejmowaniu trafnych decyzji dotyczących optymalnej terapii. Przede wszystkim, chory i jego bliscy, powinni odpowiedzialnie współuczestniczyć w procesie leczenia.

W związku z tym, iż w chwili obecnej niestety nie można się całkowicie ?wyleczyć" ze szpiczaka mnogiego oraz ponieważ w chorobie tej nie ma żadnych pewnych gwarancji i każdy choruje inaczej, ostateczne decyzje zależą od preferencji oraz priorytetów poszczególnych pacjentów.

 

Materiał udostępniony przez dr n. med Artura Jurczyszyna

KATEDRA I KLINIKA HEMATOLOGII CM UJ , 31-501 KRAKÓW, ul. KOPERNIKA 17

tel/fax +48 12 424 74 26

 

(more…)