\n– m\u00f3wi dla Ochoroba.pl Dr Zbigniew Ha\u0142at. Publikujemy g\u0142os w trwaj\u0105cej od lat dyskusja na temat modyfikowanej genetycznie \u017cywno\u015bci.<\/b><\/p>\n
W nauce wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych ze stosowaniem w po\u017cywieniu cz\u0142owieka tego typu produkt\u00f3w:<\/p>\n \n?Ulepszanie" danego gatunku ro\u015blin czy zwierz\u0105t metodami in\u017cynierii genetycznej powoduje, \u017ce nabywaj\u0105 one nie tylko cech oczekiwanych i korzystnych z punktu widzenia producent\u00f3w \u017cywno\u015bci przemys\u0142owej. Cz\u0119sto uzyskuj\u0105 one w\u0142a\u015bciwo\u015bci niebezpieczne dla ludzi. Jedn\u0105 z nich jest oporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie antybiotyk\u00f3w. Po zjedzeniu produktu GMO o takich w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, jego geny odpowiadaj\u0105ce za antybiotykooporno\u015b\u0107 wbudowuj\u0105 si\u0119 w DNA np. bakterii zasiedlaj\u0105cych jelita konsumenta. W efekcie organizm pacjenta nie reaguje na podawany w leczeniu ci\u0119\u017ckiej choroby antybiotyk (lub nawet na ca\u0142\u0105 grup\u0119 antybiotyk\u00f3w). Jest to oczywi\u015bcie zagro\u017cenie \u017cycia. Mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107 taka krytyczna sytuacja, w kt\u00f3rej bakterie oka\u017c\u0105 si\u0119 oporne na jedyny dost\u0119pny antybiotyk i pacjent umrze.\n<\/div>\n Zdecydowanie, nie. Mamy do czynienia z 3 nast\u0119puj\u0105cymi postaciami: <\/p>\n 1. Owoce i warzywa – organizmy genetycznie modyfikowane w takiej formie s\u0105 najbardziej gro\u017ane, poniewa\u017c wyst\u0119puje w nich bia\u0142ko w formie surowej. Bia\u0142ko, kt\u00f3re jest pestycydem wbudowanym w organizm ro\u015bliny (plant incorporated pesticide – PIP), ma za zadanie zabi\u0107 czy odstraszy\u0107 szkodniki upraw. Rzeczywi\u015bcie, z tego powodu owady nie zjedz\u0105 tej ro\u015bliny. Niestety my tak! Nie wiemy bowiem o tym, \u017ce wbudowany jest w ni\u0105 nieusuwalny pestycyd, kt\u00f3ry ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci alergenne i toksyczne. <\/p>\n 2. DNA – mo\u017ce by\u0107 w wyniku rozmaitych proces\u00f3w rozk\u0142adu obecne w bardzo wielu produktach spo\u017cywczych. Stanowi te\u017c zanieczyszczenie rafinat\u00f3w, produkt\u00f3w pochodzenia GMO, jak lecytyna, kt\u00f3ra jest bardzo powszechna we wszystkich produktach spo\u017cywczych gotowych, jak cukier, olej rzepakowy. <\/p>\n 3. Wytwory przemys\u0142owej produkcji \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re wprawdzie pochodz\u0105 z organizm\u00f3w genetycznie modyfikowanych, ale przynajmniej w teorii nie powinny zawiera\u0107 nawet \u015blad\u00f3w DNA, fragment\u00f3w \u0142a\u0144cuch\u00f3w aminokwas\u00f3w, a tym bardziej bia\u0142ek powsta\u0142ych z zastosowaniem metod in\u017cynierii genetycznej.<\/p>\n Produkty te powinny posiada\u0107 oznaczenia, o co trwa walka ju\u017c od wielu lat. Niestety jest ona nieustannie przegrywana.\n<\/p><\/div>\n \n\t\t\tPrzepisy unijne przewiduj\u0105 rozbudowane obowi\u0105zki w zakresie oznakowania produkt\u00f3w GMO. Podlegaj\u0105 im wszystkie produkty sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 lub zawieraj\u0105ce GMO, przy czym dyrektywa 2001\/18 zezwala w odniesieniu do poszczeg\u00f3lnych produkt\u00f3w pewnego minimalnego progu, poni\u017cej kt\u00f3rego nie ma obowi\u0105zku oznakowania. W przypadku produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych obowi\u0105zek znakowania dotyczy tylko produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych powy\u017cej 1% GMO. \n\t\t\tObowi\u0105zek oznakowania \u017cywno\u015bci genetycznie modyfikowanej nak\u0142ada ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze\u0144stwie \u017cywno\u015bci i \u017cywienia. Wed\u0142ug ustawowej definicji \u015brodek spo\u017cywczy szkodliwy dla zdrowia lub \u017cycia cz\u0142owieka to taki, kt\u00f3rego spo\u017cycie w warunkach normalnych i zgodnie z przeznaczeniem mo\u017ce spowodowa\u0107 negatywne skutki dla zdrowia lub \u017cycia cz\u0142owieka, w szczeg\u00f3lno\u015bci, je\u017celi ten \u015brodek spo\u017cywczy m. in. nie spe\u0142nia wymaga\u0144 zdrowotnych okre\u015blonych w dziale II ustawy. W\u0142a\u015bnie w dziale II ustawy o bezpiecze\u0144stwie \u017cywno\u015bci i \u017cywienia znajduje si\u0119 Rozdzia\u0142 11 ?Znakowanie \u017cywno\u015bci?. Ergo \u017cywno\u015b\u0107 o niespe\u0142niaj\u0105ca wymaga\u0144 w zakresie oznakowania to \u017cywno\u015b\u0107 szkodliwa dla zdrowia i \u017cycia cz\u0142owieka. Dzia\u0142 VIII ustawy zawiera przepisy karne i okre\u015bla kary pieni\u0119\u017cne. Art. 96. ust. 1. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu \u015brodek spo\u017cywczy powszechnie spo\u017cywany szkodliwy dla zdrowia lub \u017cycia cz\u0142owieka, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do lat 2. (?) podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do lat 3. Art.. 96. ust 3. Je\u017celi sprawca uczyni\u0142 sobie z pope\u0142nienia przest\u0119pstwa okre\u015blonego w ust. 1 lub 2 sta\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w albo dopuszcza si\u0119 przest\u0119pstw okre\u015blonych w ust. 1 i 2 w stosunku do \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych o znacznej warto\u015bci, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od 6 miesi\u0119cy do lat 5.<\/p>\n \t\t\tUstawa z dnia 14 marca 1985 r. o Pa\u0144stwowej Inspekcji Sanitarnej<\/b> w Rozdziale 1 ?Zadania i zakres dzia\u0142ania Pa\u0144stwowej Inspekcji Sanitarnej? <\/p>\n \t\t\tArt. 1. g\u0142osi co nast\u0119puje: Pa\u0144stwowa Inspekcja Sanitarna jest powo\u0142ana do realizacji zada\u0144 z zakresu zdrowia publicznego, w szczeg\u00f3lno\u015bci poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m. in. zdrowotnymi \u017cywno\u015bci. Art. 2. stwierdza, i\u017c wykonywanie zada\u0144 okre\u015blonych w art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bie\u017c\u0105cego nadzoru sanitarnego, a Art.. 4. nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce do zakresu dzia\u0142ania Pa\u0144stwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bie\u017c\u0105cego nadzoru sanitarnego nale\u017cy kontrola przestrzegania przepis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105cych warunk\u00f3w produkcji, transportu, przechowywania i sprzeda\u017cy \u017cywno\u015bci oraz warunk\u00f3w \u017cywienia zbiorowego (pkt 3) , a tak\u017ce nadzoru nad jako\u015bci\u0105 zdrowotn\u0105 \u017cywno\u015bci (pkt 3a),\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tPrzepisy, kt\u00f3rych przestrzegania powinna kontrolowa\u0107 Pa\u0144stwowa Inspekcja Sanitarna wskazane s\u0105 w Dziale II Rozdziale 11 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze\u0144stwie \u017cywno\u015bci i \u017cywienia<\/b> w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: Art. 50 ust. 3. Szczeg\u00f3\u0142owe wymagania dotycz\u0105ce oznakowania \u017cywno\u015bci genetycznie zmodyfikowanej okre\u015blaj\u0105 przepisy art. 12-14 rozporz\u0105dzenia nr 1829\/2003<\/b> oraz art. 4 rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1830\/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 wrze\u015bnia 2003 r. dotycz\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci \u015bledzenia i etykietowania organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie<\/b> oraz mo\u017cliwo\u015bci \u015bledzenia \u017cywno\u015bci i produkt\u00f3w paszowych wyprodukowanych z organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie i zmieniaj\u0105cego dyrektyw\u0119 2001\/18\/WE (Dz. Urz. UE L 268 z 18.10.2003, str. 24; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 32, str. 455), zwanego dalej "rozporz\u0105dzeniem nr 1830\/2003".\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tNiezra\u017ceni pr\u00f3b\u0105 zbicia nas z tropu, si\u0119gamy do przepis\u00f3w unijnych okre\u015blonych w polskiej ustawie jako obowi\u0105zuj\u0105ce. Jak wiadomo IGNORANTIA IURIS NOCET (\u0142ac. nieznajomo\u015b\u0107 prawa szkodzi), nawet je\u017celi tw\u00f3rcy tego prawa czyni\u0105 wszystko, aby utrudni\u0107 do niego dost\u0119p.<\/p>\n \t\t\tRozporz\u0105dzenie (WE) nr 1829\/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 wrze\u015bnia 2003 r.<\/b> w sprawie genetycznie zmodyfikowanej \u017cywno\u015bci i paszy \n\t\t\tEtykietowanie \n\t\t\t \n\t\t\t \n\t\t\ta) zawieraj\u0105 lub sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z GMO; lub\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tb) s\u0105 wyprodukowane z lub zawieraj\u0105 sk\u0142adniki wyprodukowane z GMO.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t2. Niniejszej sekcji nie stosuje si\u0119 do \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych zawieraj\u0105cych materia\u0142, kt\u00f3ry zawiera, sk\u0142ada si\u0119 lub jest wyprodukowany z GMO w cz\u0119\u015bci nie wi\u0119kszej ni\u017c 0,9 procent sk\u0142adnik\u00f3w \u017cywno\u015bci rozpatrywanych odr\u0119bnie, lub \u017cywno\u015bci zawieraj\u0105cej jeden sk\u0142adnik z zastrze\u017ceniem, \u017ce jego wyst\u0119powanie jest przypadkowe lub nieuniknione technicznie.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t3. W celu ustalenia, czy wyst\u0119powanie tego materia\u0142u jest przypadkowe lub nieuniknione technicznie, podmioty gospodarcze musz\u0105 by\u0107 w stanie przedstawi\u0107 dow\u00f3d przekonuj\u0105cy w\u0142a\u015bciwe organy, \u017ce podj\u0119to w\u0142a\u015bciwe kroki maj\u0105ce na celu unikni\u0119cie wyst\u0119powania takiego materia\u0142u.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t4. Zgodnie z procedur\u0105 okre\u015blon\u0105 w art. 35 ust. 2 mo\u017cna ustanowi\u0107 w\u0142a\u015bciwe, ni\u017csze progi, w szczeg\u00f3lno\u015bci w odniesieniu do \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych zawieraj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z GMO lub w celu uwzgl\u0119dnienia post\u0119pu naukowego i technologicznego.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tArtyku\u0142 13<\/p>\n \t\t\tWymagania<\/p>\n \t\t\t1. Bez uszczerbku dla pozosta\u0142ych wymaga\u0144 prawa wsp\u00f3lnotowego dotycz\u0105cych etykietowania \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych, \u015brodki spo\u017cywcze wchodz\u0105ce w zakres niniejszej sekcji podlegaj\u0105 nast\u0119puj\u0105cym wymaganiom etykietowania: \n\t\t\tb) je\u017celi sk\u0142adnik jest oznaczony za pomoc\u0105 nazwy kategorii, okre\u015blenie "zawiera genetycznie zmodyfikowany (nazwa organizmu)" lub "zawiera (nazwa sk\u0142adnika) wyprodukowany z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa organizmu)" pojawia si\u0119 w wykazie sk\u0142adnik\u00f3w;\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tc) je\u017celi nie istnieje wykaz sk\u0142adnik\u00f3w, okre\u015blenie "genetycznie zmodyfikowanie" lub "wyprodukowane z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa organizmu)" umieszcza si\u0119 wyra\u017anie na etykiecie;\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\td) oznaczenia okre\u015blone w lit. a) i b) mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 w przypisie do wykazu sk\u0142adnik\u00f3w. W tym przypadku, nale\u017cy je wydrukowa\u0107 czcionk\u0105 przynajmniej tej samej wielko\u015bci, co wykaz sk\u0142adnik\u00f3w. Je\u017celi nie istnieje wykaz sk\u0142adnik\u00f3w umieszcza si\u0119 je na etykiecie;\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\te) je\u017celi \u017cywno\u015b\u0107 jest oferowana do sprzeda\u017cy konsumentowi ko\u0144cowemu w postaci \u017cywno\u015bci wst\u0119pnie niepakowanej, lub \u017cywno\u015bci wst\u0119pnie pakowanej w niewielkich pojemnikach, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksza powierzchnia mierzy mniej ni\u017c 10 cm2, informacje wymagane na podstawie tego ust\u0119pu nale\u017cy w spos\u00f3b trwa\u0142y i widoczny umie\u015bci\u0107 albo na etykiecie wystawowej \u017cywno\u015bci, albo bezpo\u015brednio obok niej, lub na opakowaniu czcionk\u0105 na tyle du\u017c\u0105, by mo\u017cna by\u0142o \u0142atw\u0105 j\u0105 odnale\u017a\u0107 i odczyta\u0107.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t2. Poza wymaganiami etykietowania okre\u015blonymi w ust. 1, etykieta powinna r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0107 wszelkie w\u0142a\u015bciwo\u015bci lub w\u0142asno\u015bci w spos\u00f3b okre\u015blony w zezwoleniu, w nast\u0119puj\u0105cych przypadkach: \n\t\t\ti) sk\u0142adu,\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tii) warto\u015bci i skutk\u00f3w od\u017cywczych,\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tiii) zamierzonego u\u017cywania \u017cywno\u015bci,\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tiv) skutk\u00f3w dla zdrowia okre\u015blonych grup populacji;\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tb) je\u017celi \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017ce podnosi\u0107 zagadnienia etyczne lub religijne.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t3. Poza wymaganiami dotycz\u0105cymi etykietowania okre\u015blonymi w ust. 1 oraz metodami etykietowania okre\u015blonymi w zezwoleniu, etykietowanie \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych wchodz\u0105cych w zakres niniejszej sekcji, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 tradycyjnego odpowiednika powinno zawiera\u0107 w\u0142a\u015bciwe informacje dotycz\u0105ce charakteru i w\u0142a\u015bciwo\u015bci przedmiotowej \u017cywno\u015bci.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tArtyku\u0142 14\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t\u015arodki wykonawcze\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t1. Szczeg\u00f3\u0142owe zasady wykonywania niniejszej sekcji, mi\u0119dzy innymi dotycz\u0105ce \u015brodk\u00f3w, do kt\u00f3rych musz\u0105 stosowa\u0107 si\u0119 podmioty gospodarcze w zakresie wymaga\u0144 etykietowania, mo\u017cna przyj\u0105\u0107 zgodnie z procedur\u0105 okre\u015blon\u0105 w art. 35 ust. 2.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t2. Szczeg\u00f3\u0142owe zasady dotycz\u0105ce informacji przekazywanych przez zak\u0142ady zbiorowego \u017cywienia dostarczaj\u0105ce \u017cywno\u015b\u0107 do konsumenta ko\u0144cowego mo\u017cna przyj\u0105\u0107 zgodnie z procedur\u0105 okre\u015blon\u0105 w art. 35 ust. 2.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tW celu uwzgl\u0119dnienia szczeg\u00f3lnej sytuacji zak\u0142ad\u00f3w zbiorowego \u017cywienia, zasady te mog\u0105 rzewidywa\u0107 dostosowanie wymaga\u0144 art. 13 ust. 1 lit. e).\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tRozporz\u0105dzenie (WE) nr 1830\/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 wrze\u015bnia 2003 r. dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci \u015bledzenia i etykietowania organizm\u00f3w zodyfikowanych genetycznie oraz mo\u017cliwo\u015bci \u015bledzenia \u017cywno\u015bci i produkt\u00f3w paszowych wyprodukowanych z organizm\u00f3w zmodyfikowanych genetycznie i zmieniaj\u0105ce dyrektyw\u0119 2001\/18\/WE\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t(?)\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tArtyku\u0142 4 \n\t\t\tA. MO\u017bLIWO\u015a\u0106 \u015aLEDZENIA\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t1. Na pierwszym etapie wprowadzania do obrotu produktu zawieraj\u0105cego lub sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z GMO, w\u0142\u0105cznie z ilo\u015bciami hurtowymi, podmioty gospodarcze zapewniaj\u0105, aby nast\u0119puj\u0105ce informacje zosta\u0142y przekazane na pi\u015bmie podmiotowi gospodarczemu otrzymuj\u0105cemu produkt:\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\ta) wskazanie, \u017ce produkt zawiera lub sk\u0142ada si\u0119 z GMO;\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tb) niepowtarzalny(-e) identyfikator(-y) nadany(-e) tym GMO zgodnie z art. 8.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t2. Na wszystkich kolejnych etapach wprowadzania do obrotu produkt\u00f3w okre\u015blonych w ust.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t1, podmioty gospodarcze zapewniaj\u0105, aby informacje otrzymane zgodnie z ust. 1 zosta\u0142y \n\t\t\t3. W przypadku produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z mieszanek GMO, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 wykorzystywane wy\u0142\u0105cznie i bezpo\u015brednio jako \u017cywno\u015b\u0107 lub pasza lub w celu przetworzenia, informacje okre\u015blone w ust. 1 lit. b) mog\u0105 by\u0107 zast\u0105pione deklaracj\u0105 u\u017cycia podmiotu gospodarczego wraz z wykazem niepowtarzalnych identyfikator\u00f3w wszystkich GMO, kt\u00f3rych u\u017cyto w celu wytworzenia mieszanki.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t4. Bez uszczerbku dla przepis\u00f3w art. 6 podmioty gospodarcze dysponuj\u0105 systemami i znormalizowanymi procedurami umo\u017cliwiaj\u0105cymi przechowywanie informacji okre\u015blonych w ust. 1, 2 i 3 oraz identyfikacj\u0119, przez okres pi\u0119ciu lat po ka\u017cdej transakcji, podmiotu gospodarczego, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 produkty okre\u015blone w ust. 1, i podmiotu gospodarczego, kt\u00f3ry je udost\u0119pni\u0142.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t5. Ust\u0119py 1?4 pozostaj\u0105 bez uszczerbku dla innych szczeg\u00f3lnych wymaga\u0144 prawodawstwa wsp\u00f3lnotowego.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tB. ETYKIETOWANIE\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t6. W przypadku produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z GMO podmioty gospodarcze zapewniaj\u0105, by:\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\ta) w przypadku produkt\u00f3w opakowanych wst\u0119pnie, zawieraj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 GMO, na etykiecie umieszczone by\u0142y wyrazy "Ten produkt zawiera organizmy zmodyfikowane genetycznie" lub "Ten produkt zawiera zmodyfikowany(-e\/-\u0105) genetycznie [nazwa organizmu(-\u00f3w)]";\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tb) w przypadku produkt\u00f3w innych ni\u017c opakowane wst\u0119pnie oferowanych konsumentowi ko\u0144cowemu na wystawie produktu, lub w zwi\u0105zku z jego prezentacj\u0105, znajdowa\u0142y si\u0119 wyrazy "Ten produkt zawiera organizmy zmodyfikowane genetycznie" lub "Ten produkt zawiera zmodyfikowany(-e\/-\u0105) genetycznie[nazwa organizmu(-\u00f3w)]".\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tNiniejszy ust\u0119p pozostaje bez uszczerbku dla innych szczeg\u00f3lnych wymaga\u0144 prawodawstwa \n\t\t\tC. ZWOLNIENIA\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t7. Ust\u0119py 1?6 nie maj\u0105 zastosowania do \u015bladowych ilo\u015bci GMO w produktach w stosunku nie wi\u0119kszym ni\u017c progi ustanowione zgodnie z art. 21 ust. 2 lub 3 dyrektywy 2001\/18\/WE i w innych szczeg\u00f3lnych przepisach prawa wsp\u00f3lnotowego, pod warunkiem \u017ce te ilo\u015bci \u015bladowe GMO s\u0105 uboczne lub nieuniknione technicznie.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\t8. Ust\u0119py 1?6 nie maj\u0105 zastosowania do ilo\u015bci \u015bladowych GMO w produktach przeznaczonych do bezpo\u015bredniego u\u017cycia jako \u017cywno\u015b\u0107, pasza lub w celu przetwarzania w stosunku nie wi\u0119kszym ni\u017c progi ustanowione dla tych GMO zgodnie z art. 12, 24 lub 47 rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1829\/2003, pod warunkiem \u017ce te ilo\u015bci \u015bladowe GMO s\u0105 uboczne lub nieuniknione technicznie.\n\t\t\t<\/p>\n \n\t\t\tZe wzgl\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnego zainteresowania opinii publicznej i wyspecjalizowanych organ\u00f3w naszego pa\u0144stwa zagro\u017cenie ze strony gmo jest traktowane przez kolejne rz\u0105dy marginalnie. W laboratoriach Pa\u0144stwowej Inspekcji Sanitarnej w 2007 r. w kierunku obecno\u015bci organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych zbadano 584 pr\u00f3bki \u017cywno\u015bci, zaledwie 6 promili spo\u015br\u00f3d wszystkich 99 657 pr\u00f3bek \u017cywno\u015bci zbadanych w 2007 r.!<\/p>\n \t\t\tSprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Pa\u0144stwowej Inspekcji Sanitarnej w roku 2007 w zakresie badania \u017cywno\u015bci w kierunku obecno\u015bci organizm\u00f3w genetycznie zmodyfikowanych<\/p>\n \t\t\t?Do bada\u0144 zosta\u0142y pobrane pr\u00f3bki z produkt\u00f3w potencjalnie mog\u0105cych zawiera\u0107 GMO, takich jak np.: produkty z soi, kukurydzy i ry\u017cu, owoce i warzywa, przetwory mi\u0119sne i drobiowe, wyroby cukiernicze i ciastkarskie, koncentraty spo\u017cywcze oraz \u015brodki spo\u017cywcze specjalnego przeznaczenia \u017cywieniowego. Badania zosta\u0142y przeprowadzone w trzech Laboratoriach Badania \u017bywno\u015bci Genetycznie Zmodyfikowanej dzia\u0142aj\u0105cych w strukturach Pa\u0144stwowej Inspekcji. Spo\u015br\u00f3d zbadanych pr\u00f3bek 7 zosta\u0142o zakwestionowanych ze wzgl\u0119du na nieprawid\u0142owe oznakowanie produkt\u00f3w, w kt\u00f3rych wykryto genetycznie modyfikowan\u0105 soj\u0119 Roundup Ready. \u017baden z tych produkt\u00f3w nie posiada\u0142 odpowiedniego oznakowania na opakowaniu, pomimo zawarto\u015bci GMO powy\u017cej 0,9 %.? \n\t\t\t \n\t\t\t \n\t\t\t
\n
\n– m\u00f3wi dla Ochoroba.pl Dr Zbigniew Ha\u0142at. Publikujemy g\u0142os w trwaj\u0105cej od lat dyskusja na temat modyfikowanej genetycznie \u017cywno\u015bci.<\/b><\/p>\n
\nOlga Garbacz: Panie Doktorze, prosz\u0119 na pocz\u0105tek wyja\u015bni\u0107 naszym czytelnikom, co oznacza skr\u00f3t GMO?<\/b>
\n\n<\/div>\n
\nZbigniew Ha\u0142at: GMO mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jako wielki eksperyment zwi\u0105zany z tworzeniem nowych organizm\u00f3w niewyst\u0119puj\u0105cych w przyrodzie. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w wielu przypadkach poprawianie matki natury przez cz\u0142owieka ko\u0144czy si\u0119 niepowodzeniem. Organizm genetycznie modyfikowany (GMO) jest produktem in\u017cynierii genetycznej, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia interwencj\u0119 (za pomoc\u0105 metod w przyrodzie niewyst\u0119puj\u0105cych) w genom naturalnie stworzony w wyniku ewolucji.\n<\/div>\n
\nW polskiej ustawie o GMO wyszczeg\u00f3lnione s\u0105 techniki in\u017cynieryjne, kt\u00f3re dopuszczone s\u0105 do stosowania przy tworzeniu nowego organizmu niewyst\u0119puj\u0105cego w naturze. Nadu\u017cyciem jest g\u0142oszenie informacji, \u017ce produkty in\u017cynierii genetycznej niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105 od uzyskiwanych tradycyjnym metodami odmian ro\u015blin i zwierz\u0105t, w tym ras ps\u00f3w, koni, a nawet miesza\u0144c\u00f3w mi\u0119dzygatunkowych, jak pszen\u017cyto czy mu\u0142. G\u0142osicielom tego k\u0142amstwa Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Konsument\u00f3w przyznaje nagrod\u0119 Z\u0142otego Mu\u0142a.\n<\/div>\n
\nW in\u017cynierii genetycznej wykorzystuje si\u0119 bakterie i wirusy guzotw\u00f3rcze i plazmid\u00f3w koduj\u0105cych geny oporno\u015bci na antybiotyki. Nios\u0105 one ze sob\u0105 zagro\u017cenia, kt\u00f3rych najbardziej si\u0119 obawiamy, mianowicie, szerzenia si\u0119 czynnik\u00f3w rakotw\u00f3rczych oraz narastania oporno\u015bci na antybiotyki. Te najbardziej niebezpieczne zagro\u017cenia zdrowia i \u017cycia mog\u0105 rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 przez \u017cywno\u015b\u0107 i py\u0142ki ro\u015blin modyfikowanych genetycznie. <\/p>\n
\nJakie niebezpiecze\u0144stwo dla zdrowia niesie spo\u017cywanie produkt\u00f3w genetycznie modyfikowanych? <\/b><\/p>\n\n
\nInn\u0105 istotn\u0105 cech\u0105 organizm\u00f3w modyfikowanych jest alergenno\u015b\u0107. W 2000 roku Ameryka\u0144ska Akademia Nauk opublikowa\u0142a informacj\u0119 na temat zjawiska plejotropii. Polega ono na tym, \u017ce gen wstrzelony do materia\u0142u genetycznego gospodarza lokuje si\u0119 w miejscu przypadkowym w s\u0105siedztwie innych gen\u00f3w ju\u017c tam obecnych. Nowa konstelacja gen\u00f3w mo\u017ce by\u0107 powodem produkcji nowych bia\u0142ek maj\u0105cych charakter alergen\u00f3w czy toksyn, wcze\u015bniej lekarzom nie znanych.\n<\/div>\n
\nTych w\u0142a\u015bnie zagro\u017ce\u0144 nie da\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 w minionych latach, o czym \u015bwiadcz\u0105 odnotowane przypadki szkodliwego wp\u0142ywu GMO na zdrowie konsument\u00f3w – na przyk\u0142ad kukurydza ze zmodyfikowanym DNA spowodowa\u0142a u konsument\u00f3w niezwykle nasilone odczyny alergiczne. Doprowadzi\u0142a nawet do wstrz\u0105su anafilaktycznego u co najmniej 20 konsument\u00f3w na kilka tys. os\u00f3b, kt\u00f3re zg\u0142osi\u0142y tego rodzaju reakcje alergiczne.\n<\/div>\n
\nChocia\u017c trudno jest odrzuci\u0107 wszelkie ryzyka zwi\u0105zane z I generacj\u0105, wydaje si\u0119, \u017ce II generacja zagro\u017ce\u0144 mo\u017ce by\u0107 jeszcze gro\u017aniejsza. Ot\u00f3\u017c naukowcy odkryli geny, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 usypiane b\u0105d\u017a budzone przez spo\u017cywanie produkt\u00f3w genetycznie modyfikowanych (oraz przez inne czynniki \u015brodowiskowe takie jak promieniowanie jonizuj\u0105ce). Oznacza to, \u017ce GMO mo\u017ce unieczynni\u0107 geny, kt\u00f3re chroni\u0105 nasz organizm np. przed nowotworami. Z drugiej strony mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 pobudzanie gen\u00f3w zwi\u0105zanych z zespo\u0142em metabolicznym (zalicza si\u0119 do niego oty\u0142o\u015b\u0107, cukrzyc\u0119, nadwag\u0119 i ca\u0142y szereg innych schorze\u0144, kt\u00f3re uznajemy obecnie za najcz\u0119stsze na \u015bwiecie). <\/p>\n
\nW jakiej postaci konsumenci spotykaj\u0105 si\u0119 z GMO? Czy s\u0105 to tylko nieprzetworzone produkty – \u015bwie\u017ce owoce i warzywa? <\/b><\/p>\n
\nTo, co Pan m\u00f3wi brzmi bardzo niepokoj\u0105co. St\u0105d moje pytanie: Jak wygl\u0105da sytuacja dost\u0119pno\u015bci GMO na polskim rynku? Czy du\u017co spo\u015br\u00f3d dost\u0119pnych w sklepach produkt\u00f3w jest genetycznie modyfikowanych i czy w zwi\u0105zku z tym posiadaj\u0105 one jakie\u015b oznaczenia dla konsument\u00f3w?<\/b><\/p>\n
\nW Polsce s\u0142u\u017cby sanitarne, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za egzekwowanie prawa, nie wykonuj\u0105 prawid\u0142owo swoich obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z kontrol\u0105 tych produkt\u00f3w. Je\u015bli to si\u0119 nie zmieni, niewa\u017cne jak restrykcyjne prawo by\u015bmy wprowadzili, pozostanie ono prawem martwym.\n<\/div>\n
\nNiestety w obecnej sytuacji konsumenci nie mog\u0105 opiera\u0107 si\u0119 na informacjach o zawarto\u015bci b\u0105d\u017a braku GMO w danym produkcie, poniewa\u017c nie s\u0105 one do ko\u0144ca wiarygodne. Nie ma znaczenia, \u017ce prawo zabrania drukowa\u0107 takie informacje ma\u0142ym drukiem, gdy producenci wobec parali\u017cu w\u0142adz sanitarnych maj\u0105 okazj\u0119 w og\u00f3le ich nie drukowa\u0107 (z czego wielu korzysta).\n<\/div>\n
\nWed\u0142ug mnie wniosek jest prosty, s\u0142u\u017cby sanitarne powinny pobiera\u0107 materia\u0142 losowo z p\u00f3\u0142ek sklepowych, bada\u0107 w kierunku zawarto\u015bci GMO. W przypadku wykrycia nieprawid\u0142owo\u015bci, powinno si\u0119 tak\u0105 firm\u0119 ukara\u0107 i jednocze\u015bnie dostarczy\u0107 konsumentom informacji za pomoc\u0105 medi\u00f3w na temat nieuczciwych praktyk danego producenta. Dzia\u0142a tutaj zasada, m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce im wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 kontroli, tym wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo konsument\u00f3w.\n<\/div>\n\n\n
\n Prawo na temat GMO – materia\u0142 dostarczony przez dr Zbigniewa Ha\u0142ata wraz z komentarzem<\/b>\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n
\n\t\t\t<\/b>\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\t(?)
\n\t\t\tSekcja 2\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tArtyku\u0142 12\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tZakres zastosowania\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\t1. Niniejsz\u0105 sekcj\u0119 stosuje si\u0119 do \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych dostarczanych w tej postaci do konsumenta ko\u0144cowego lub zak\u0142ad\u00f3w zbiorowego \u017cywienia we Wsp\u00f3lnocie oraz, kt\u00f3re:\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\ta) je\u017celi \u017cywno\u015b\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z wi\u0119cej, ni\u017c jednego sk\u0142adnika, okre\u015blenie "genetycznie zmodyfikowane" lub "wyprodukowane z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa sk\u0142adnika)" pojawia si\u0119 w wykazie sk\u0142adnik\u00f3w przewidzianym w art. 6 dyrektywy 2000\/13\/WE w nawiasie, obok przedmiotowego sk\u0142adnika;\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\ta) je\u017celi \u017cywno\u015b\u0107 odbiega od jej tradycyjnego odpowiednika w zakresie nast\u0119puj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci lub w\u0142asno\u015bci:\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tWymagania dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci \u015bledzenia i etykietowania produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z GMO\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tprzekazane na pi\u015bmie podmiotom gospodarczym otrzymuj\u0105cym produkty.\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\twsp\u00f3lnotowego.\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\t<\/b>
\n\t\t\t
\n\t\t\tTyle w sprawie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa i jego niemrawej realizacji. A teraz odnios\u0119 si\u0119 do sprawy jako lekarz epidemiolog. Wed\u0142ug mojej opinii za zupe\u0142nie sprzeczne ze zdrowym rozs\u0105dkiem, jako niemo\u017cliwe do wykonania i skontrolowania za \u017cadne pieni\u0105dze, s\u0105 rozbudowane systemy segregacji organizm\u00f3w genetycznie modyfikowanych i naturalnych, a tym bardziej jakie\u015b nieudolne pr\u00f3by znakowania \u017cywno\u015bci i paszy ostrze\u017ceniami zdrowotnymi w rodzaju ?zawiera gmo? lub ?wyprodukowano z gmo?, co wed\u0142ug obowi\u0105zuj\u0105cego w Unii Europejskiej przepisu brzmi: "zawiera genetycznie zmodyfikowany (nazwa organizmu)" lub "zawiera (nazwa sk\u0142adnika) wyprodukowany z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa organizmu)", "genetycznie zmodyfikowanie" lub "wyprodukowane z genetycznie zmodyfikowanego (nazwa organizmu)".
\n\t\t\t<\/b>\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tZ punktu widzenia medycyny (tak\u017ce weterynaryjnej) za szydercze nale\u017cy uzna\u0107 zapisy Rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1829\/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 wrze\u015bnia 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej \u017cywno\u015bci i paszy, zwalniaj\u0105ce z obowi\u0105zku znakowania powy\u017cszymi ostrze\u017ceniami zdrowotnymi \u017cywno\u015b\u0107 i pasz\u0119 ?zawieraj\u0105ce materia\u0142, kt\u00f3ry zawiera, sk\u0142ada si\u0119 lub jest wyprodukowany z GMO w cz\u0119\u015bci nie wi\u0119kszej ni\u017c 0,9 procent sk\u0142adnik\u00f3w \u017cywno\u015bci rozpatrywanych odr\u0119bnie, lub zawieraj\u0105ce jeden sk\u0142adnik z zastrze\u017ceniem, \u017ce jego wyst\u0119powanie jest przypadkowe lub nieuniknione technicznie. W celu ustalenia, czy wyst\u0119powanie tego materia\u0142u jest przypadkowe lub nieuniknione technicznie, podmioty gospodarcze musz\u0105 by\u0107 w stanie przedstawi\u0107 dow\u00f3d przekonuj\u0105cy w\u0142a\u015bciwe organy, \u017ce podj\u0119to w\u0142a\u015bciwe kroki maj\u0105ce na celu unikni\u0119cie wyst\u0119powania takiego materia\u0142u?.
\n\t\t\t<\/b>\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tA c\u00f3\u017c to za nowy spos\u00f3b gwarantowania bezpiecze\u0144stwa zdrowotnego ludziom i zwierz\u0119tom? Aby zapobiega\u0107 reakcjom niepo\u017c\u0105danym o charakterze zatru\u0107, gdy wyst\u0119puje zale\u017cno\u015b\u0107 dawka ? odpowied\u017a przybli\u017cana miarami o nazwie poziom bez obserwowanego dzia\u0142ania (No-Observed-Effect Level – NOEL) i poziom bez obserwowanego dzia\u0142ania szkodliwego (No-Observed-Adverse-Effect ? NOAEL), wyznacza si\u0119 na podstawie NOEL i NOAEL akceptowane dzienne pobranie (Acceptable Daily Intake -ADI). Oczywi\u015bcie dla wi\u0119kszo\u015bci reakcji niepo\u017c\u0105danych o charakterze innym ni\u017c toksyczny – z alergicznymi na czele – z natury rzeczy nie spos\u00f3b ustali\u0107 NOEL i NOAEL, a tym bardziej ADI, poniewa\u017c mog\u0105 one wyst\u0105pi\u0107 po spo\u017cyciu zaledwie \u015bladowych ilo\u015bci szkodliwego sk\u0142adnika, Drobina alergenu mo\u017ce by\u0107 powodem \u015bmiertelnego wstrz\u0105su anafilaktycznego. A tu przepis wprowadza jaki\u015b pr\u00f3g 0,9% zawarto\u015bci gmo w og\u00f3lnej masie produktu, kt\u00f3ry ma zapewni\u0107 konsumentom bezpiecze\u0144stwo. 0,9% z czego? Mo\u017ce z porcji kukurydzy z puszki licz\u0105cej nieco ponad 100g? To ju\u017c jest 1 g alergenu – a\u017c nadto, \u017ceby zabi\u0107 osob\u0119 uczulon\u0105, si\u0119gaj\u0105c\u0105 po produkt nieoznakowany ostrze\u017ceniem zdrowotnym. Mo\u017ce z du\u017cej porcji produktu kukurydzianego wype\u0142niaj\u0105cego g\u0142\u0119boki talerz? Tu ju\u017c b\u0119dzie kilka gram\u00f3w organizmu genetycznie modyfikowanego zawieraj\u0105cego obce bia\u0142ka – pestycydy wbudowane w ro\u015bliny. A mo\u017ce 0,9% obj\u0119to\u015bci \u017c\u0142obu, czy koryta? Koledzy lekarze weterynarii wylicz\u0105 bez trudu ile zwierz\u0119 hodowlane zje organizm\u00f3w genetycznie modyfikowanych ukrytych w paszy ?przypadkowo zanieczyszczonej? na poziomie 0,9%. Wymiana obserwacji pomi\u0119dzy lekarzami medycyny i lekarzami medycyny weterynaryjnej mo\u017ce sporo wnie\u015b\u0107 do oceny skutk\u00f3w oddzia\u0142ywania gmo na ludzi (ekspozycja na ma\u0142e dawki przez dziesi\u0105tki lat) i na zwierz\u0119ta hodowlane (nara\u017cenie na du\u017ce dawki przez kilka lat). Tyle \u017ce spos\u00f3b post\u0119powania z pacjentem jest zasadniczo r\u00f3\u017cny i ub\u00f3j sanitarny oraz wybicie stada nie ukryj\u0105 prawdziwych przyczyn zachorowa\u0144 ludzi.
\n\t\t\t<\/b>\n\t\t\t<\/p>\n
\n\t\t\tPrzepisy pozbawione uzasadnienia merytorycznego, a przy tym praktycznie niewykonalne, s\u0105 zaproszeniem do ich nagminnego \u0142amania. Proste fa\u0142szowanie deklaracji sk\u0142adu lub etykiet obna\u017ca nieuczciwo\u015b\u0107 oszusta, ale te\u017c uzasadnia mocne podejrzenie o skorumpowanie organ\u00f3w kontrolnych, kt\u00f3re mimo ci\u0105\u017c\u0105cych na nich obowi\u0105zk\u00f3w nie eliminuj\u0105 oszuka\u0144czych praktyk. Korupcja toruj\u0105ca drog\u0119 uprawie, importowi i wprowadzaniu do obrotu zakazanych organizm\u00f3w genetycznie modyfikowanych jest dobrze udokumentowana na ca\u0142ym \u015bwiecie. W wielu przypadkach niemrawe dzia\u0142ania inspektor\u00f3w nie s\u0105 tylko efektem wzi\u0119cia takiej czy innej korzy\u015bci za przymykanie oka na \u0142amanie prawa, a wynikaj\u0105 z silnych nacisk\u00f3w politycznych por\u00f3wnywalnych z tymi, kt\u00f3re kiedy\u015b doprowadzi\u0142y do wojen opiumowych. <\/b>\n\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n