{"id":355,"date":"2008-11-25T18:49:04","date_gmt":"2008-11-25T17:49:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=355"},"modified":"2009-01-13T19:54:35","modified_gmt":"2009-01-13T18:54:35","slug":"1513-steroidy-sterydy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=355","title":{"rendered":"Steroidy (sterydy)"},"content":{"rendered":"
\n

Steroidy s\u0105 obecnie jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej stosowanych klas lek\u00f3w. Stosuje si\u0119 je w terapii wielu chor\u00f3b o charakterze zapalnym. Wysokiej skuteczno\u015bci dzia\u0142ania tych lek\u00f3w towarzysz\u0105 silne dzia\u0142ania uboczne. Poznaj zalety i wady leczenia sterydami.<\/b><\/p>\n

Konsultacja: Dr n. med. Grzegorz Senatorski<\/b><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/p>\n

Bilans korzy\u015bci i zagro\u017ce\u0144<\/b><\/p>\n

Steroidy (znane do niedawna g\u0142\u00f3wnie jako ?sterydy"), czyli glikokortykoidy, nale\u017c\u0105 do najsilniejszych \u015brodk\u00f3w o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym, kt\u00f3rymi dysponuje lekarz. Z chwil\u0105 w\u0142\u0105czeni steroid\u00f3w do leczenia g\u0142\u00f3wnym ?zmartwieniem" lekarza staje si\u0119 rozumne bilansowanie korzy\u015bci, jakie nios\u0105 te leki w leczenie, w stosunku do zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re jednocze\u015bnie stwarzaj\u0105. W stosunku do innych lek\u00f3w bilans ten jest zazwyczaj nieistotny. <\/p>\n<\/div>\n

\n

\u00a0<\/p>\n<\/div>\n

\n

[[OPENX]] <\/p>\n<\/div>\n

\n

Zakres i nasilenie objaw\u00f3w ubocznych przy stosowaniu hormon\u00f3w steroidowych s\u0105 wprost proporcjonalne do dawki i czasu leczenia. Im d\u0142u\u017cej trwa leczenie tym wi\u0119ksze tym bardziej odczuwalne dla pacjenta s\u0105 dzia\u0142ania uboczne. Nawet decyzja o jego przerwaniu wymaga planowego i stopniowego zmniejszania dawek leku. Mo\u017cliwe jest wyst\u0105pienie wt\u00f3rnej niewydolno\u015bci kory nadnerczy spowodowane hamuj\u0105cym wp\u0142ywem podawanych lek\u00f3w na wydzielanie w\u0142asnych hormon\u00f3w. Co istotniejsze, mo\u017ce te\u017c doj\u015b\u0107 do nag\u0142ego zaostrzenia choroby zapalnej, kt\u00f3ra by\u0142a przyczyn\u0105 w\u0142\u0105czenia steroid\u00f3w. Z tego powodu leki te musz\u0105 by\u0107 odstawiane stopniowo, co wymaga \u015bwiadomej wsp\u00f3\u0142pracy chorego.<\/p>\n

Zastosowanie<\/b><\/p>\n

Leki steroidowe stosuje si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cych chorobach:<\/p>\n<\/div>\n

\n
    \n
  • Astma oskrzelowa<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

    W przebiegu astmy dochodzi do zapalenia dr\u00f3g oddechowych w wyniku dzia\u0142ania substancji uczulaj\u0105cych (alergen\u00f3w) lub czynnik\u00f3w nieimmunologicznych jak wysi\u0142ek, wdychanie zimnego powietrza lub nara\u017cenie na dra\u017cni\u0105ce opary chemiczne. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 odpowied\u017a organizmu prowadzi do odwracalnego zw\u0119\u017cenia dr\u00f3g oddechowych i pogorszenia warunk\u00f3w wymiany gazowej. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do niewydolno\u015bci oddechowej. Steroidy zmniejszaj\u0105 wytwarzanie przez kom\u00f3rki immunologiczne cytokin i licznych innych bia\u0142ek, kt\u00f3rych podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia we krwi towarzysz\u0105 rozwojowi reakcji astmatycznej. Pomimo dost\u0119pno\u015bci nowych lek\u00f3w przeciwastmatycznych, sterydy pozostaj\u0105 podstawow\u0105 form\u0105 terapii w tej chorobie. Znajduj\u0105 zastosowanie zar\u00f3wno w leczeniu stan\u00f3w astmatycznych (podawane do\u017cylnie w du\u017cych dawkach), jak i w terapii przewlek\u0142ej (formy wziewne). Aerozole maj\u0105 jedynie dzia\u0142anie miejscowe, a ich stosowanie pozbawione jest og\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 ubocznych. <\/p>\n

      \n
    • Przewlek\u0142a obturacyjna choroba p\u0142ucna (POCHP)<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

      Choroba ta cechuje si\u0119 utrwalonym zmniejszeniem obj\u0119to\u015bci i nat\u0119\u017cenia wydychanego powietrza. Chocia\u017c sterydy s\u0105 cz\u0119sto stosowane w leczeniu POCHP, nie jest jasne, czy istotnie wp\u0142ywaj\u0105 na przebieg leczenia jej zaostrze\u0144 u os\u00f3b hospitalizowanych z tego powodu. Ich ograniczony wp\u0142yw na przebieg POCHP t\u0142umaczy si\u0119 mniejsz\u0105 ni\u017c w astmie wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na sterydy populacji kom\u00f3rek zapalnych odgrywaj\u0105cych rol\u0119 w powstaniu POCHP. <\/p>\n

        \n
      • Alergia<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

        Zar\u00f3wno katar sienny (sezonowy) jak i ca\u0142oroczny dobrze odpowiadaj\u0105 na leczenie steroidami. W obu przypadkach czynniki wywo\u0142uj\u0105ce i opisywane immunologiczne mechanizmy rozwoju choroby s\u0105 analogiczne jak w astmie oskrzelowej. Glikokortykoidy doustne s\u0105 stosowane w leczeniu alergicznego nie\u017cytu nosa, poniewa\u017c skutecznie hamuj\u0105 jego objawy. Coraz cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 jednak steroidy wziewne w postaci aerozolu do nosa.<\/p>\n

          \n
        • Schorzenia dermatologiczne<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

          Steroidy znalaz\u0142y wiele zastosowa\u0144 w klinikach dermatologicznych. Okaza\u0142y si\u0119 skuteczne w ograniczaniu objaw\u00f3w chor\u00f3b sk\u00f3ry o charakterze alergicznym i zwi\u0105zanych ze zjawiskiem autoimmunizacji, czyli nieprawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0105 uk\u0142adu odporno\u015bciowego, kt\u00f3ra polega na kierowaniu kom\u00f3rek obronnych przeciw w\u0142asnym tkankom. Nale\u017c\u0105 do nich: atopowe zapalenie sk\u00f3ry, \u0142uszczyca i \u0142ojotokowe zapalenie sk\u00f3ry. Istotnym post\u0119pem by\u0142o wynalezienie modyfikacji chemicznych preparat\u00f3w steroidowych do stosowania zewn\u0119trznego (m.in. steroidy fluorowane), kt\u00f3re cechuj\u0105 si\u0119 wybitnie zwi\u0119kszon\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania. Najistotniejszym dzia\u0142aniem ubocznym ma\u015bci sterydowych jest zanik sk\u00f3ry i tkanki podsk\u00f3rnej, kt\u00f3ry wyst\u0119puje przy przewlek\u0142ym stosowaniu i dotyczy szczeg\u00f3lnie tzw. steroid\u00f3w fluorowanych. <\/p>\n

            \n
          • Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RA)<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

            U chorych dochodzi do zapalenia kaletek maziowych i do obrz\u0119k\u00f3w, post\u0119puj\u0105cej destrukcji i bolesno\u015bci staw\u00f3w. Pacjenci s\u0105 pocz\u0105tkowo leczeni niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), kt\u00f3re cz\u0119sto okazuj\u0105 si\u0119 nie w pe\u0142ni skuteczne. Post\u0119p choroby zmusza do zastosowania glikokortykoid\u00f3w, kt\u00f3re zwykle okazuj\u0105 si\u0119 skuteczne w ograniczeniu stanu zapalnego. Glikokortykoidy, wp\u0142ywaj\u0105c na przebieg zjawisk immunologicznych i zapalnych, niestety nie maj\u0105 wyp\u0142ywu na zmiany strukturalne, do kt\u00f3rych dochodzi w przebiegu RA. Przeciwnie – ich wp\u0142yw na gospodark\u0105 wapniowo-fosforanow\u0105 sprawia, \u017ce przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu uk\u0142ad kostno-stawowy ulega dalszemu uszkodzeniu. <\/p>\n

              \n
            • Przeszczepianie narz\u0105d\u00f3w<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

              Steroidy od ponad czterech dziesi\u0119cioleci stanowi\u0105 podstawowy sk\u0142adnik schemat\u00f3w leczenia po przeszczepieniu narz\u0105d\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na zdolno\u015b\u0107 hamowania odpowiedzi immunologicznej na przeszczep na wszystkich jej etapach oraz reakcji ostrego odrzucania, stosowane s\u0105 zar\u00f3wno w leczeniu indukcyjnym (bezpo\u015brednio po przeszczepieniu w wysokich dawkach), w leczeniu podtrzymuj\u0105cym (zazwyczaj w dawkach minimalnych), jak i w leczeniu epizod\u00f3w ostrego odrzucania w tzw. pulsach. Od niedawna, ze wzgl\u0119du na wprowadzenie nieco skuteczniejszych lek\u00f3w immunosupresyjnych istniej\u0105, w wybranych przypadkach, mo\u017cliwo\u015bci odstawienia glikokortykoid\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w najliczniejszej grupie chorych po przeszczepieniu nerek. <\/p>\n

                \n
              • Choroby zapalne jelit<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                Przyczyny chor\u00f3b zapalnych jelit nie s\u0105 poznane, chocia\u017c wiadomo, \u017ce istotn\u0105 rol\u0119 w ich rozwoju odgrywa proces autoimmunologiczny. U chorych stwierdza si\u0119 obecno\u015b\u0107 autoprzeciwcia\u0142 przeciw \u015bluz\u00f3wce jelita. Steroidy s\u0105 skuteczne i cz\u0119sto stosowane w terapii wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego i chorobie Crohna. Przewlek\u0142y charakter tych schorze\u0144 powoduje konieczno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego leczenia i przy stosowaniu sterydowych preparat\u00f3w doustnych, rozw\u00f3j dzia\u0142a\u0144 ubocznych. Dost\u0119pne s\u0105 jednak preparaty o przewa\u017caj\u0105cym dzia\u0142aniu miejscowym i podlegaj\u0105ce degradacji w w\u0105trobie zanim dostan\u0105 si\u0119 do kr\u0105\u017cenia systemowego. <\/p>\n

                Objawy uboczne leczenia sterydami:<\/b><\/p>\n

                  \n
                • osteoporoza,<\/li>\n
                • op\u00f3\u017anienie gojenia si\u0119 ran,<\/li>\n
                • zmiany nastroju i objawy psychotyczne,<\/li>\n
                • miopatia (czyli uszkodzenie i zmniejszenie si\u0142y mi\u0119\u015bni), <\/li>\n
                • cukrzyca posterydowa,<\/li>\n
                • niekorzystna przebudowa tkanki t\u0142uszczowej.<\/li>\n<\/ul>\n

                  Konsultacja<\/p>\n

                  Dr n. med. Grzegorz Senatorski<\/p>\n

                  Klinika Immunologii, Transplantologii i Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych<\/p>\n

                  Instytutu Transplantologii Akademii Medycznej w Warszawie. <\/p>\n<\/div>\n

                  <\/p>\n

                  \n

                  Steroidy s\u0105 obecnie jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej stosowanych klas lek\u00f3w. Stosuje si\u0119 je w terapii wielu chor\u00f3b o charakterze zapalnym. Wysokiej skuteczno\u015bci dzia\u0142ania tych lek\u00f3w towarzysz\u0105 silne dzia\u0142ania uboczne. Poznaj zalety i wady leczenia sterydami.<\/b><\/p>\n

                  Konsultacja: Dr n. med. Grzegorz Senatorski<\/b><\/p>\n<\/div>\n

                  \n

                  <\/p>\n

                  Bilans korzy\u015bci i zagro\u017ce\u0144<\/b><\/p>\n

                  Steroidy (znane do niedawna g\u0142\u00f3wnie jako ?sterydy"), czyli glikokortykoidy, nale\u017c\u0105 do najsilniejszych \u015brodk\u00f3w o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym, kt\u00f3rymi dysponuje lekarz. Z chwil\u0105 w\u0142\u0105czeni steroid\u00f3w do leczenia g\u0142\u00f3wnym ?zmartwieniem" lekarza staje si\u0119 rozumne bilansowanie korzy\u015bci, jakie nios\u0105 te leki w leczenie, w stosunku do zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re jednocze\u015bnie stwarzaj\u0105. W stosunku do innych lek\u00f3w bilans ten jest zazwyczaj nieistotny. <\/p>\n<\/div>\n

                  \n

                  \u00a0<\/p>\n<\/div>\n

                  \n

                  [[OPENX]] <\/p>\n<\/div>\n

                  \n

                  Zakres i nasilenie objaw\u00f3w ubocznych przy stosowaniu hormon\u00f3w steroidowych s\u0105 wprost proporcjonalne do dawki i czasu leczenia. Im d\u0142u\u017cej trwa leczenie tym wi\u0119ksze tym bardziej odczuwalne dla pacjenta s\u0105 dzia\u0142ania uboczne. Nawet decyzja o jego przerwaniu wymaga planowego i stopniowego zmniejszania dawek leku. Mo\u017cliwe jest wyst\u0105pienie wt\u00f3rnej niewydolno\u015bci kory nadnerczy spowodowane hamuj\u0105cym wp\u0142ywem podawanych lek\u00f3w na wydzielanie w\u0142asnych hormon\u00f3w. Co istotniejsze, mo\u017ce te\u017c doj\u015b\u0107 do nag\u0142ego zaostrzenia choroby zapalnej, kt\u00f3ra by\u0142a przyczyn\u0105 w\u0142\u0105czenia steroid\u00f3w. Z tego powodu leki te musz\u0105 by\u0107 odstawiane stopniowo, co wymaga \u015bwiadomej wsp\u00f3\u0142pracy chorego.<\/p>\n

                  Zastosowanie<\/b><\/p>\n

                  Leki steroidowe stosuje si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cych chorobach:<\/p>\n<\/div>\n

                  \n
                    \n
                  • Astma oskrzelowa<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                    W przebiegu astmy dochodzi do zapalenia dr\u00f3g oddechowych w wyniku dzia\u0142ania substancji uczulaj\u0105cych (alergen\u00f3w) lub czynnik\u00f3w nieimmunologicznych jak wysi\u0142ek, wdychanie zimnego powietrza lub nara\u017cenie na dra\u017cni\u0105ce opary chemiczne. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 odpowied\u017a organizmu prowadzi do odwracalnego zw\u0119\u017cenia dr\u00f3g oddechowych i pogorszenia warunk\u00f3w wymiany gazowej. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do niewydolno\u015bci oddechowej. Steroidy zmniejszaj\u0105 wytwarzanie przez kom\u00f3rki immunologiczne cytokin i licznych innych bia\u0142ek, kt\u00f3rych podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia we krwi towarzysz\u0105 rozwojowi reakcji astmatycznej. Pomimo dost\u0119pno\u015bci nowych lek\u00f3w przeciwastmatycznych, sterydy pozostaj\u0105 podstawow\u0105 form\u0105 terapii w tej chorobie. Znajduj\u0105 zastosowanie zar\u00f3wno w leczeniu stan\u00f3w astmatycznych (podawane do\u017cylnie w du\u017cych dawkach), jak i w terapii przewlek\u0142ej (formy wziewne). Aerozole maj\u0105 jedynie dzia\u0142anie miejscowe, a ich stosowanie pozbawione jest og\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 ubocznych. <\/p>\n

                      \n
                    • Przewlek\u0142a obturacyjna choroba p\u0142ucna (POCHP)<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                      Choroba ta cechuje si\u0119 utrwalonym zmniejszeniem obj\u0119to\u015bci i nat\u0119\u017cenia wydychanego powietrza. Chocia\u017c sterydy s\u0105 cz\u0119sto stosowane w leczeniu POCHP, nie jest jasne, czy istotnie wp\u0142ywaj\u0105 na przebieg leczenia jej zaostrze\u0144 u os\u00f3b hospitalizowanych z tego powodu. Ich ograniczony wp\u0142yw na przebieg POCHP t\u0142umaczy si\u0119 mniejsz\u0105 ni\u017c w astmie wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na sterydy populacji kom\u00f3rek zapalnych odgrywaj\u0105cych rol\u0119 w powstaniu POCHP. <\/p>\n

                        \n
                      • Alergia<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                        Zar\u00f3wno katar sienny (sezonowy) jak i ca\u0142oroczny dobrze odpowiadaj\u0105 na leczenie steroidami. W obu przypadkach czynniki wywo\u0142uj\u0105ce i opisywane immunologiczne mechanizmy rozwoju choroby s\u0105 analogiczne jak w astmie oskrzelowej. Glikokortykoidy doustne s\u0105 stosowane w leczeniu alergicznego nie\u017cytu nosa, poniewa\u017c skutecznie hamuj\u0105 jego objawy. Coraz cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 jednak steroidy wziewne w postaci aerozolu do nosa.<\/p>\n

                          \n
                        • Schorzenia dermatologiczne<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                          Steroidy znalaz\u0142y wiele zastosowa\u0144 w klinikach dermatologicznych. Okaza\u0142y si\u0119 skuteczne w ograniczaniu objaw\u00f3w chor\u00f3b sk\u00f3ry o charakterze alergicznym i zwi\u0105zanych ze zjawiskiem autoimmunizacji, czyli nieprawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0105 uk\u0142adu odporno\u015bciowego, kt\u00f3ra polega na kierowaniu kom\u00f3rek obronnych przeciw w\u0142asnym tkankom. Nale\u017c\u0105 do nich: atopowe zapalenie sk\u00f3ry, \u0142uszczyca i \u0142ojotokowe zapalenie sk\u00f3ry. Istotnym post\u0119pem by\u0142o wynalezienie modyfikacji chemicznych preparat\u00f3w steroidowych do stosowania zewn\u0119trznego (m.in. steroidy fluorowane), kt\u00f3re cechuj\u0105 si\u0119 wybitnie zwi\u0119kszon\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania. Najistotniejszym dzia\u0142aniem ubocznym ma\u015bci sterydowych jest zanik sk\u00f3ry i tkanki podsk\u00f3rnej, kt\u00f3ry wyst\u0119puje przy przewlek\u0142ym stosowaniu i dotyczy szczeg\u00f3lnie tzw. steroid\u00f3w fluorowanych. <\/p>\n

                            \n
                          • Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RA)<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                            U chorych dochodzi do zapalenia kaletek maziowych i do obrz\u0119k\u00f3w, post\u0119puj\u0105cej destrukcji i bolesno\u015bci staw\u00f3w. Pacjenci s\u0105 pocz\u0105tkowo leczeni niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), kt\u00f3re cz\u0119sto okazuj\u0105 si\u0119 nie w pe\u0142ni skuteczne. Post\u0119p choroby zmusza do zastosowania glikokortykoid\u00f3w, kt\u00f3re zwykle okazuj\u0105 si\u0119 skuteczne w ograniczeniu stanu zapalnego. Glikokortykoidy, wp\u0142ywaj\u0105c na przebieg zjawisk immunologicznych i zapalnych, niestety nie maj\u0105 wyp\u0142ywu na zmiany strukturalne, do kt\u00f3rych dochodzi w przebiegu RA. Przeciwnie – ich wp\u0142yw na gospodark\u0105 wapniowo-fosforanow\u0105 sprawia, \u017ce przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu uk\u0142ad kostno-stawowy ulega dalszemu uszkodzeniu. <\/p>\n

                              \n
                            • Przeszczepianie narz\u0105d\u00f3w<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                              Steroidy od ponad czterech dziesi\u0119cioleci stanowi\u0105 podstawowy sk\u0142adnik schemat\u00f3w leczenia po przeszczepieniu narz\u0105d\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na zdolno\u015b\u0107 hamowania odpowiedzi immunologicznej na przeszczep na wszystkich jej etapach oraz reakcji ostrego odrzucania, stosowane s\u0105 zar\u00f3wno w leczeniu indukcyjnym (bezpo\u015brednio po przeszczepieniu w wysokich dawkach), w leczeniu podtrzymuj\u0105cym (zazwyczaj w dawkach minimalnych), jak i w leczeniu epizod\u00f3w ostrego odrzucania w tzw. pulsach. Od niedawna, ze wzgl\u0119du na wprowadzenie nieco skuteczniejszych lek\u00f3w immunosupresyjnych istniej\u0105, w wybranych przypadkach, mo\u017cliwo\u015bci odstawienia glikokortykoid\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w najliczniejszej grupie chorych po przeszczepieniu nerek. <\/p>\n

                                \n
                              • Choroby zapalne jelit<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

                                Przyczyny chor\u00f3b zapalnych jelit nie s\u0105 poznane, chocia\u017c wiadomo, \u017ce istotn\u0105 rol\u0119 w ich rozwoju odgrywa proces autoimmunologiczny. U chorych stwierdza si\u0119 obecno\u015b\u0107 autoprzeciwcia\u0142 przeciw \u015bluz\u00f3wce jelita. Steroidy s\u0105 skuteczne i cz\u0119sto stosowane w terapii wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego i chorobie Crohna. Przewlek\u0142y charakter tych schorze\u0144 powoduje konieczno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego leczenia i przy stosowaniu sterydowych preparat\u00f3w doustnych, rozw\u00f3j dzia\u0142a\u0144 ubocznych. Dost\u0119pne s\u0105 jednak preparaty o przewa\u017caj\u0105cym dzia\u0142aniu miejscowym i podlegaj\u0105ce degradacji w w\u0105trobie zanim dostan\u0105 si\u0119 do kr\u0105\u017cenia systemowego. <\/p>\n

                                Objawy uboczne leczenia sterydami:<\/b><\/p>\n

                                  \n
                                • osteoporoza,<\/li>\n
                                • op\u00f3\u017anienie gojenia si\u0119 ran,<\/li>\n
                                • zmiany nastroju i objawy psychotyczne,<\/li>\n
                                • miopatia (czyli uszkodzenie i zmniejszenie si\u0142y mi\u0119\u015bni), <\/li>\n
                                • cukrzyca posterydowa,<\/li>\n
                                • niekorzystna przebudowa tkanki t\u0142uszczowej.<\/li>\n<\/ul>\n

                                  Konsultacja<\/p>\n

                                  Dr n. med. Grzegorz Senatorski<\/p>\n

                                  Klinika Immunologii, Transplantologii i Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych<\/p>\n

                                  Instytutu Transplantologii Akademii Medycznej w Warszawie. <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                  Steroidy s\u0105 obecnie jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej stosowanych klas lek\u00f3w. Stosuje si\u0119 je w terapii wielu chor\u00f3b o charakterze zapalnym. Wysokiej skuteczno\u015bci dzia\u0142ania tych lek\u00f3w towarzysz\u0105 silne dzia\u0142ania uboczne. Poznaj zalety i wady leczenia sterydami. Konsultacja: Dr n. med. Grzegorz Senatorski Bilans korzy\u015bci i zagro\u017ce\u0144 Steroidy (znane do niedawna g\u0142\u00f3wnie jako ?sterydy"), czyli glikokortykoidy, nale\u017c\u0105 do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-355","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=355"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/355\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}