{"id":340,"date":"2008-10-10T13:36:19","date_gmt":"2008-10-10T11:36:19","guid":{"rendered":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=340"},"modified":"2009-07-24T19:10:22","modified_gmt":"2009-07-24T17:10:22","slug":"1468-kiedy-moje-dziecko-powinno-zaczac-mowic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=340","title":{"rendered":"Kiedy moje dziecko powinno zacz\u0105\u0107 m\u00f3wi\u0107"},"content":{"rendered":"
\n<\/div>\n

\nRozw\u00f3j mowy i j\u0119zyka przebiega etapami. Jak kszta\u0142tuje si\u0119 rozw\u00f3j mowy dziecka opisuje neurologopeda Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek.<\/b>\n<\/p>\n

<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nRozw\u00f3j mowy i j\u0119zyka przebiega etapami. Jak kszta\u0142tuje si\u0119 rozw\u00f3j mowy dziecka opisuje neurologopeda Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek.<\/b>\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nAutor: Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek <\/b>\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nNeurologopeda, logopeda, terapeuta\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\nMowa nie jest umiej\u0119tno\u015bci\u0105 wrodzon\u0105. Nabywamy j\u0105 poprzez interakcje z innymi osobami. Kszta\u0142towanie si\u0119 mowy u dziecka to ogromnie z\u0142o\u017cony proces, kt\u00f3ry ma \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z jego rozwojem spo\u0142eczno-emocjonalnym. Cz\u0119ste kontakty werbalne z otoczeniem wzbogacaj\u0105 s\u0142ownictwo, ucz\u0105 prawid\u0142owych zasad gramatycznych oraz w\u0142a\u015bciwej intonacji, melodii i akcentu.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nRozw\u00f3j mowy i j\u0119zyka przebiega etapami. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cde dziecko powinno przeby\u0107 wszystkie etapy w tej samej kolejno\u015bci. Tempo przyswajania j\u0119zyka jest r\u00f3\u017cne. Pierwsze wyrazy powinny pojawi\u0107 si\u0119 oko\u0142o 1 roku \u017cycia, zdania oko\u0142o drugiego roku \u017cycia. Czasem proces ten bywa op\u00f3\u017aniony.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nSpecjalistami od diagnozy i terapii funkcji j\u0119zykowych s\u0105 logopedzi.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nPierwsze sygna\u0142y o nieprawid\u0142owo\u015bciach zwi\u0105zanych z rozwojem mowy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 ju\u017c w pierwszym roku \u017cycia dziecka. To najlepszy moment na niwelowanie stwierdzonych deficyt\u00f3w, zanim dziecko nab\u0119dzie wadliwe stereotypie ruchowe i s\u0142uchowe w artykulacji. Wadliwe stereotypie czyli powtarzaj\u0105ce si\u0119 identyczne zespo\u0142y ruch\u00f3w np. wymowa mi\u0119dzyz\u0119bowa g\u0142osek s z c dz. Lepiej zapobiega\u0107 powa\u017cnym wadom mowy ni\u017c je leczy\u0107.\n<\/p>\n

\n \n<\/p>\n

\n[[OPENX]]
\n<\/central><\/central>\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nW praktyce jednak do logopedy trafiaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej dzieci 6 – 7 letnie z zaburzeniami artykulacyjnymi, trudno\u015bciami w nauce pisania i czytania oraz utrwalonymi wadami wymowy.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\n \n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nJak przebiega rozw\u00f3j mowy?<\/b>\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nW rozwoju mowy u dziecka wyr\u00f3\u017cniamy nast\u0119puj\u0105ce etapy:\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nOKRES PRZYGOTOWAWCZY dla rozwoju mowy (3-9 miesi\u0105c \u017cycia p\u0142odowego), w kt\u00f3rym kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 narz\u0105dy mowy i rozpoczynaj\u0105 swoje funkcjonowanie.\n<\/p>\n

\n<\/div>\n

\nOKRES MELODII (1 rok \u017cycia dziecka). Rozw\u00f3j mowy zaczyna si\u0119 od krzyku. Krzyk jest wyrazem si\u0142y \u017cywotnej noworodka oraz oznak\u0105 prawid\u0142owej sprawno\u015bci wi\u0105zade\u0142 g\u0142osowych. Dzi\u0119ki krzykowi dziecko komunikuje swoje potrzeby i akcentuje swoj\u0105 obecno\u015b\u0107.\n<\/p>\n

\n
    \n
  • W 2 miesi\u0105cu \u017cycia pojawia si\u0119 reakcja na bod\u017ace s\u0142uchowe. Wydawane przez niemowl\u0119 d\u017awi\u0119ki przypominaj\u0105 samog\u0142oski ?a" oraz ?e"<\/li>\n
  • Oko\u0142o 3 miesi\u0105ca \u017cycia niemowl\u0119 wydaje wiele d\u017awi\u0119k\u00f3w, przygotowuj\u0105c w spos\u00f3b nie\u015bwiadomy struny g\u0142osowe, wargi i j\u0119zyk do artyku\u0142owania sylab, co nazywa si\u0119 g\u0142u\u017ceniem<\/b>. G\u0142u\u017c\u0105 nawet dzieci g\u0142uche, ale u nich ten rodzaj wokalizacji z czasem zanika<\/li>\n
  • W 5-6 miesi\u0105cu \u017cycia rozpoczyna si\u0119 intensywny trening narz\u0105d\u00f3w mowy zwany gaworzeniem<\/b>. Pojawiaj\u0105 si\u0119 wtedy d\u017awi\u0119ki sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe, czasem trudne do sklasyfikowania pod wzgl\u0119dem fonetycznym oraz rytmiczne ci\u0105gi sylabowe.<\/li>\n
  • W nast\u0119pnych miesi\u0105cach rozwija si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rozumienie mowy<\/b> o charakterze sytuacyjnym. Pojawiaj\u0105 si\u0119 zabawy d\u017awi\u0119kona\u015bladowcze<\/li>\n
  • Oko\u0142o 10 miesi\u0105ca maluch rozumie ju\u017c wiele nazw odnosz\u0105cych si\u0119 do otoczenia i reaguje na pytanie ?gdzie jest"<\/li>\n
  • Oko\u0142o 11 miesi\u0105ca \u017cycia pojawiaj\u0105 si\u0119 sensowne sylaby i ci\u0105gi, kt\u00f3re dziecko stosuje \u015bwiadomie. Rozumie polecenia ? nie wolno" i ?nie ruszaj"<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n

    \nOKRES WYRAZU (1-2 rok \u017cycia dziecka). Roczne dziecko powinno m\u00f3wi\u0107 oko\u0142o trzech s\u0142\u00f3w, a swoje pragnienia wyra\u017ca\u0107 za pomoc\u0105 wyraz\u00f3w d\u017awi\u0119kona\u015bladowczych. Mow\u0119 w tym czasie cechuj\u0105 jednowyrazowe wypowiedzi, cz\u0119sto w niepe\u0142nej postaci, pozbawione pocz\u0105tkowych, \u015brodkowych b\u0105d\u017a ko\u0144cowych sylab, np. ?midol" zamiast ?pomidor", kt\u00f3re oznaczaj\u0105 zar\u00f3wno przedmiot jak i czynno\u015b\u0107.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nOKRES ZDANIA (2-3 rok \u017cycia dziecka). Oko\u0142o 2 roku \u017cycia dziecko ju\u017c sk\u0142ada wyrazy w proste zdania b\u0105d\u017a r\u00f3wnowa\u017cniki zda\u0144. Nast\u0119puje etap dynamicznego rozwoju mowy. W tym okresie dziecko najcz\u0119\u015bciej nie wymawia jeszcze g\u0142osek ?s", ?z", ?c", ?dz", ?sz", ?rz", ?cz", ?d\u017c", ?r". W 2 roku \u017cycia dziecko powinno by\u0107 w stanie wypowiada\u0107 poprawnie proste zdania, a w 3 roku \u017cycia zdania d\u0142u\u017csze, z\u0142o\u017cone z 4-5 s\u0142\u00f3w.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nOKRES SWOISTEJ MOWY DZIECI\u0118CEJ (3-7 rok \u017cycia dziecka) Po 3 roku \u017cycia w dalszym ci\u0105gu wzbogacany jest zas\u00f3b s\u0142ownictwa, rozwijana umiej\u0119tno\u015b\u0107 budowania zda\u0144 z\u0142o\u017conych i artykulacja. Mow\u0119 dziecka trzyletniego cechuje zmi\u0119kczanie g\u0142osek ?s", ?z", ?c", ?dz", ?sz", ?rz", ?cz", ?d\u017c". G\u0142osk\u0119 ?r" dziecko zamienia na ?j" lub ?l". Brak jest wyra\u017anych ko\u0144c\u00f3wek w wyrazach, wyst\u0119puj\u0105 uproszczenia grup sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych, przestawki g\u0142osek i sylab.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nDziecko 4-letnie powinno ju\u017c poprawnie u\u017cywa\u0107 g\u0142osek ?s", ?z", ?c", ?dz", mo\u017ce natomiast zamienia\u0107 ?sz->s, rz->z, cz->c, d\u017c->dz. Nadal upraszczane s\u0105 grupy sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe. Oko\u0142o 5 proc. dzieci ju\u017c w tym wieku m\u00f3wi prawid\u0142owo.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nArtykulacja dziecka pi\u0119cioletniego jest zrozumia\u0142a, cho\u0107 zdarza si\u0119, \u017ce w mowie spontanicznej zamieniane s\u0105 g\u0142oski ?sz", ?rz", ?cz", ?d\u017c" na ?s", ?z", ?c", ?dz" oraz ?r" na ?l".\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nMowa 6-latka jest poprawna pod wzgl\u0119dem artykulacyjnym, a 7-latka prawid\u0142owa tak\u017ce pod wzgl\u0119dem gramatycznym i sk\u0142adniowym.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nCo powinno zwr\u00f3ci\u0107 nasz\u0105 uwag\u0119 w 1-2 roku \u017cycia?<\/b>\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nPod szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 logopedy od pierwszych dni \u017cycia powinny by\u0107 dzieci, u kt\u00f3rych stwierdzono wady anatomiczne, takie jak rozszczep wargi i podniebienia lub zesp\u00f3\u0142 Aperta, dzieci z innymi wadami genetycznymi (np. zesp\u00f3\u0142 Downa), dzieci z obci\u0105\u017conym wywiadem oko\u0142oporodowym, dzieci wcze\u015bniacze oraz dzieci z wadami s\u0142uchu.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nZ logoped\u0105 nale\u017cy si\u0119 kontaktowa\u0107 zawsze<\/b>, gdy co\u015b w rozwoju dziecka nas niepokoi. Op\u00f3\u017aniony rozw\u00f3j psychoruchowy, zaburzenia oddychania, trudno\u015bci z karmieniem, cz\u0119ste \u015blinienie, brak odruch\u00f3w, ich s\u0142aby lub wyg\u00f3rowany charakter mog\u0105 by\u0107 istotnym sygna\u0142em dla rodzic\u00f3w, aby zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty. Odruchy pierwotne (ssania, k\u0105sania, \u017cucia, wargowe) pe\u0142ni\u0105 funkcje biologiczne i pokarmowe, ale w przysz\u0142o\u015bci stan\u0105 si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla rozwoju artykulacji – czynno\u015bci wt\u00f3rnej na\u0142o\u017conej na te pierwotne funkcje.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nZmienianie si\u0119 jako\u015bci odruch\u00f3w jest dowodem na dojrzewanie uk\u0142adu nerwowego. Cz\u0119\u015b\u0107 odruch\u00f3w zanika, a na ich miejsce pojawiaj\u0105 si\u0119 nast\u0119pne, np. dopiero, gdy wygasa odruch k\u0105sania, pojawia si\u0119 odruch \u017cucia. Warunkuje on, opr\u00f3cz prawid\u0142owo\u015bci pokarmowych, p\u0142ynno\u015b\u0107 ruch\u00f3w przy gaworzeniu. Dziecko bez odruchu \u017cucia ma, opr\u00f3cz trudno\u015bci w jedzeniu, wyd\u0142u\u017cony okres pos\u0142ugiwania si\u0119 sylabami, p\u00f3\u017ano zaczyna je \u0142\u0105czy\u0107, buduj\u0105c z nich s\u0142owa. Przetrwa\u0142e, czyli zbyt d\u0142ugo utrzymuj\u0105ce si\u0119 odruchy s\u0105 objawem patologii ze strony uk\u0142adu nerwowego.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nBardzo istotne dla prawid\u0142owego rozwoju mowy jest tez karmienie naturalne. Sztuczne karmienie sprzyja powstawaniu patologii oddechowych oraz zwi\u0119ksza tendencje do seplenienia interdentalnego czyli mi\u0119dzyz\u0119bowego (przy artyku\u0142owaniu g\u0142osek s z c dz czubek j\u0119zyka wpycha si\u0119 mi\u0119dzy z\u0119by). Niewskazane s\u0105 tak\u017ce parafunkcje czyli stereotypowe, nie\u015bwiadome i nieprawid\u0142owe czynno\u015bci narz\u0105du \u017cucia, odbiegaj\u0105ce od prawid\u0142owych funkcji w obr\u0119bie jamy ustnej. Zbyt d\u0142ugie ssanie palca, smoczka, zagryzanie policzk\u00f3w, zgrzytanie z\u0119bami zaburza naturalna spoczynkowa pozycje j\u0119zyka i sprzyja powstawaniu wad zgryzu.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nRodzice trafiaj\u0105cy z dzieckiem 1-2 letnim do logopedy powinni umie\u0107 udzieli\u0107 odpowiedzi na pytania dotycz\u0105ce jego rozwoju. Wa\u017cne dla logopedy s\u0105 informacje dotycz\u0105ce przebiegu ci\u0105\u017cy i porodu, ilo\u015b\u0107 punkt\u00f3w jakie dziecko uzyska\u0142o w skali Apgar, przebyte choroby i ewentualne hospitalizacje, spos\u00f3b karmienia, wyst\u0119powanie odruch\u00f3w pierwotnych, reakcje na g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki, pocz\u0105tek pojawienia si\u0119 gaworzenia, pierwszych s\u0142\u00f3w i zda\u0144. Istotne jest tak\u017ce, czy dziecko w\u0142\u0105cza si\u0119 do rozmowy, gdy doro\u015bli rozmawiaj\u0105, jakie wydaje d\u017awi\u0119ki, czy powtarza g\u0142oski i sylaby, czy rozumie proste polecenia, czy przygl\u0105da si\u0119 m\u00f3wi\u0105cej osobie, wodzi za ni\u0105 wzrokiem, stara si\u0119 na\u015bladowa\u0107 ruchy warg, jakie zabawy preferuje.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nWczesna interwencja logopedyczna daje szanse na wyr\u00f3wnywanie deficyt\u00f3w oraz usprawnienie funkcji pokarmowych i komunikacyjnych.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \n
    \nDlaczego moje dziecko \u017ale m\u00f3wi?<\/b>\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nJe\u015bli nie zareagujemy w por\u0119, u dziecka mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 zaburzenia mowy, op\u00f3\u017anienie jej rozwoju i wady wymowy. Op\u00f3\u017aniony rozw\u00f3j mowy charakteryzuje si\u0119 wymow\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla wcze\u015bniejszych okres\u00f3w \u017cycia. O wadliwej wymowie (dyslalii) m\u00f3wimy w\u00f3wczas, gdy r\u00f3\u017cni si\u0119 ona od wymowy b\u0119d\u0105cej w powszechnym u\u017cyciu. O ile w przypadku op\u00f3\u017anionego rozwoju mowy mo\u017ce czasem wyst\u0105pi\u0107 samoistna poprawa wymowy, to w przypadku stwierdzonych wad artykulacji nie ma takich szans i konieczne s\u0105 zaj\u0119cia logopedyczne. W\u00f3wczas terapia nie polega ju\u017c tylko na stymulowaniu mowy, ale na korygowaniu wad wymowy i trwa znacznie d\u0142u\u017cej.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n

    \nNajcz\u0119stszymi przyczynami zaburze\u0144 artykulacji jest niska sprawno\u015b\u0107 narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych, zaburzenia praksji i gnozji oralnej czyli zaburzenia zdolno\u015bci do wykonywania celowych ruch\u00f3w mownych, upo\u015bledzenie ostro\u015bci s\u0142uchu, trudno\u015bci w oddychaniu przez nos powoduj\u0105ce nosowanie lub seplenienie mi\u0119dzyz\u0119bowe, przerost trzeciego migda\u0142ka, wady zgryzu, zaburzenia percepcji s\u0142uchowej a dok\u0142adniej zaburzenia s\u0142uchu fonematycznego, s\u0142uchowej pami\u0119ci werbalnej oraz analizy i syntezy s\u0142uchowej.\n<\/p>\n

    \n<\/div>\n
    \n<\/div>\n

    \n
    \nJak post\u0119powa\u0107 by rozw\u00f3j mowy przebiega\u0142 prawid\u0142owo?<\/b>\n<\/p>\n

      \n
    • Wypowiedzi bliskich os\u00f3b powinny by\u0107 poprawne. M\u00f3wimy wolno i wyra\u017anie, unikamy ?spieszcze\u0144" w kontaktach z dzieckiem.<\/li>\n
    • Staramy si\u0119, aby dziecko nie przebywa\u0142o w otoczeniu os\u00f3b z wad\u0105 wymowy.<\/li>\n
    • Uwa\u017cnie s\u0142uchamy naszego dziecka, zadajemy pytania dotycz\u0105ce jego wypowiedzi oraz odpowiadamy na pytania zadawane przez dziecko w spos\u00f3b jasny, zwi\u0119z\u0142y i konkretny.<\/li>\n
    • Opowiadamy dziecku bajki, czytamy ksi\u0105\u017ceczki, ogl\u0105damy wsp\u00f3lnie filmy i rozmawiamy na ich temat.<\/li>\n
    • Kontrolujemy s\u0142uch i leczymy ewentualne choroby uszu, poniewa\u017c nieleczone mog\u0105 powodowa\u0107 niedos\u0142uch a w konsekwencji alali\u0119, czyli niedokszta\u0142cenie mowy o typie afazji. Dziecko z alali\u0105 nie m\u00f3wi, pos\u0142uguje si\u0119 g\u0142ownie gestami, krzykami, onomatopejami lub wyrazami z w\u0142asnego s\u0142ownika.<\/li>\n
    • Zapewniamy opiek\u0119 specjalisty w przypadkach wad zgryzu lub uz\u0119bienia.<\/li>\n
    • Nie zmuszamy dziecka preferuj\u0105cego lew\u0105 r\u0119k\u0119 do pos\u0142ugiwania si\u0119 praw\u0105.<\/li>\n
    • Nie wymagamy zbyt wczesnego wymawiania trudnych artykulacyjnie g\u0142osek (?sz", ?rz", ?cz", ?d\u017c", ?r"). Dziecko nie przygotowane pod wzgl\u0119dem sprawno\u015bci narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych, niedostatecznie r\u00f3\u017cnicuj\u0105ce d\u017awi\u0119ki mowy, a zmuszane do wymawiania trudnych g\u0142osek zaczyna je jeszcze bardziej zniekszta\u0142ca\u0107. W ten spos\u00f3b mo\u017cna wytworzy\u0107 trudne do skorygowania nawyki artykulacyjne.<\/li>\n
    • Je\u015bli dziecko osi\u0105gn\u0119\u0142o ju\u017c wiek, w kt\u00f3rym powinno dan\u0105 g\u0142osk\u0119 wymawia\u0107, a tego nie potrafi, zasi\u0119gnijmy porady logopedy.<\/li>\n<\/ul>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n
      \n<\/div>\n

      \n \n<\/p>\n

      \nSylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek\n<\/p>\n

      \n<\/div>\n

      \nNeurologopeda, logopeda, terapeuta<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Rozw\u00f3j mowy i j\u0119zyka przebiega etapami. Jak kszta\u0142tuje si\u0119 rozw\u00f3j mowy dziecka opisuje neurologopeda Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-340","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=340"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}