{"id":334,"date":"2008-09-29T14:55:58","date_gmt":"2008-09-29T12:55:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=334"},"modified":"2010-11-27T21:55:19","modified_gmt":"2010-11-27T20:55:19","slug":"1448-zachowania-kompulsywne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=334","title":{"rendered":"Zachowania kompulsywne"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\">\n<b>Erotomania, zakupoholizm, objadanie si\u0119, bulimia, anoreksja, nadmierna dba\u0142o\u015b\u0107 o wygl\u0105d, rozmaite uzale\u017cenienia.<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<b>Erotomania, zakupoholizm, objadanie si\u0119, bulimia, anoreksja, nadmierna dba\u0142o\u015b\u0107 o wygl\u0105d, rozmaite uzale\u017cenienia. &#8211; Zachowania kompulsywne &#8211; podobno s\u0105 jak impuls, kt\u00f3remu nie mo\u017cna si\u0119 przeciwstawi\u0107. Powtarzasz sobie, \u017ce ju\u017c nigdy wi\u0119cej tego nie zrobisz. A potem kolejny raz dzieje si\u0119 to samo.<\/b>\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n<b>Czym s\u0105 zachowania kompulsywne? Jakie s\u0105 ich objawy?<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nPrawie wszyscy robimy zakupy, korzystamy z Internetu (czat, gry sieciowe, etc.), telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych (sms). Wiele ludzi gra w gry komputerowe, wype\u0142nia kupony totolotka, uczestniczy w konkursach teleaudio. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas chce podoba\u0107 si\u0119 sobie i innym, wygl\u0105da\u0107 atrakcyjnie i w tym celu stosuje diety, chodzi na si\u0142owni\u0119 czy do solarium. Zachowania te u wielu os\u00f3b nie stanowi\u0105 trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu, a poza tym s\u0105 spo\u0142ecznie akceptowane.\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nJednak, u niek\u00f3tych takie zachowania nasilaj\u0105 si\u0119 i dochodzi w\u00f3wczas u nich do przekszta\u0142cenia si\u0119 tych zachowa\u0144 w w m.in.:\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<ul type=\"disc\">\n<li>patologiczny <a href=\"\/artykuly\/1411-hazard-%E2%80%93-uzaleznienie-od-gry\" title=\"Hazard - niebezpiecze\u0144stwo\">hazard<\/a>, <\/li>\n<li><a href=\"\/artykuly\/828-anoreksja\" title=\"Anoreksja - przeczytaj wi\u0119cej\">jad\u0142owstr\u0119t psychiczny<\/a> (anorexia nervosa) czy \u017car\u0142oczno\u015b\u0107 psychiczn\u0105 (bulimia nervosa), przejadanie si\u0119, wymioty,<\/li>\n<li>zaburzenia czynno\u015bci i pop\u0119d\u00f3w seksualnych &#8211; <a href=\"\/artykuly\/1446-seksoholizm\" title=\"Seksoholizm - zaburzenia pop\u0119d\u00f3w seksualnych\">seksoholizm<\/a>,<\/li>\n<li>uzale\u017cnienie od Internetu, komputera,<\/li>\n<li><a href=\"\/artykuly\/1443-uzaleznienie-od-zakupow-czyli-zakupoholizm\" title=\"Zakupocholizm - czytaj wi\u0119cej\">zakupoholizm<\/a>,<\/li>\n<li>nadmiern\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 o wygl\u0105d &#8211; np. intensywne diety, cykliczne operacje plastyczne, itp.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nIstnieje te\u017c <b>inna grupa<\/b> zachowa\u0144 kompulsywnych: patologiczne kradzie\u017ce (kleptomania), patologiczne podpalanie (piromania), patologiczne wyrywanie w\u0142os\u00f3w z g\u0142owy (trichotillomia).\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Zachowania kompulsywne zwi\u0105zane s\u0105 z zaburzeniem nawyk\u00f3w i pop\u0119d\u00f3w (impuls\u00f3w)<\/b>. Osoby powtarzaj\u0105 pewne dzia\u0142ania (np. kolejny raz id\u0105 na zakupy i wydaj\u0105 wszystkie pieni\u0105dze), mimo \u017ce nie ma do tego racjonalnych przes\u0142anek (nie potrzebuj\u0105 niczego nowego!). Cz\u0119sto maj\u0105 poczucie utraty kontroli nad tymi zachowaniami (obiecuj\u0105 sobie nic nie kupowa\u0107, ale nie potrafi\u0105 si\u0119 powstrzyma\u0107). D\u0142ugotrwa\u0142e przejawianie takich zachowa\u0144 zazwyczaj szkodzi osobie dotkni\u0119tej tym problemem i jej otoczeniu. Wywo\u0142uj\u0105 one straty i szkody w r\u00f3\u017cnych sferach \u017cycia i funkcjonowania: szkodz\u0105 relacjom z bliskimi, w pracy, pogarszaj\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105, a niekiedy zagra\u017caj\u0105 \u017cyciu.\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Temu nie mo\u017cna si\u0119 przeciwstawi\u0107<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nOsoby zachowuj\u0105ce si\u0119 w spos\u00f3b kompulsywny m\u00f3wi\u0105 o impulsie, kt\u00f3remu nie s\u0105 w stanie si\u0119 przeciwstawi\u0107. Impuls ten rozpoczyna dzia\u0142ania w cyklu kompulsywnym. Gdy impuls pojawia si\u0119, osoba mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 jak pobudzona b\u0105d\u017a znajdowa\u0107 si\u0119 w stanie niepokoju psychoruchowego. Koncentracja uwagi jest zwykle utrudniona, a procesy poznawcze &#8211; zaburzone. My\u015blenie i zachowania osoby koncentruj\u0105 si\u0119 na ?braku czego\u015b&quot;, kt\u00f3ry to stan prowadzi do zrealizowania kompulsji. Przed zachowaniem kompulsywnym wiele os\u00f3b m\u00f3wi o napi\u0119ciu i narastaniu takich emocji jak:\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li>niepok\u00f3j, <\/li>\n<li>zdenerwowanie, <\/li>\n<li>irytacja, <\/li>\n<li>frustracja b\u0105d\u017a euforia, <\/li>\n<li>zadowolenie czy rado\u015b\u0107. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nPoniewa\u017c osoby zachowuj\u0105ce si\u0119 kompulsywne nie potrafi\u0105 adekwatnie prze\u017cywa\u0107 i wyra\u017ca\u0107 emocji, sposobem na ich roz\u0142adowanie jest zachowanie realizowane w cyklu. Cykl ten powtarzany jest wielokrotnie.\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\n[[OPENX]]\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nRealizacja kompulsji powoduje u wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b poczucie ulgi, a narastaj\u0105ce napi\u0119cie ulega roz\u0142adowaniu. Daje to poczucie zadowolenia. Ulga w por\u00f3wnaniu z napi\u0119ciem jest dodatkowo odbierana przez osoby zachowuj\u0105ce si\u0119 kompulsywnie jako stan przyjemny. P\u00f3\u017aniej pojawia si\u0119 stan obni\u017conego nastroju &#8211; np. wyrzut\u00f3w sumienia, ch\u0119\u0107 naprawienia pojawiaj\u0105cych si\u0119 szk\u00f3d i strat zwi\u0105zanych z zachowaniem (np. gdy zachowanie powoduje zaleg\u0142o\u015bci zawodowe &#8211; ich szybkie nadrabianie &#8211; co powoduje kolejne konsekwencje).\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Powstanie zachowa\u0144 kompulsywnych<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nZanim jakie\u015b zachowanie stanie si\u0119 nawykiem kompulsywnym u wielu os\u00f3b nast\u0119puje okres ?uczenia si\u0119&quot; danego rodzaju dysfunkcjonalnego post\u0119powania. Wyuczone zachowanie jest powtarzane (np. w stresie &#8211; objadanie si\u0119 s\u0142odyczami), a repertuar innych wzorc\u00f3w funkcjonowania np. konstruktywnego radzenia sobie z problemami ulega ograniczaniu. Wielokrotne powtarzanie wzorca zachowa\u0144 sprawia, \u017ce zachowanie to staj\u0105 si\u0119 automatyczne. Na przyk\u0142ad prze\u017cywanie stresu zaczyna si\u0119 kojarzy\u0107 ze s\u0142odyczami &#8211; gwa\u0142town\u0105 potrzeb\u0105 ich zjedzenia. Zachodzi wtedy, opisywana cz\u0119sto przez psycholog\u00f3w, tzw. heurystyka dost\u0119pno\u015bci (powtarzanie najcz\u0119\u015bciej realizowanych wzorc\u00f3w zachowa\u0144). Kolejna trudna czy wyzwalaj\u0105ca sytuacja, np. stres w pracy spowoduje objadanie si\u0119 s\u0142odyczami, &#8211; czyli wyst\u0105pienie zachowania kompulsywnego.\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Leczenie<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nSposobem leczenia wi\u0119kszo\u015bci zachowa\u0144 kompulsywnych jest psychoterapia indywidualna i\/lub grupowa, uczestnictwo w grupach samopomocowych (np. AH &#8211; Anonimowi Hazardzi\u015bci, Anonimowi \u017bar\u0142ocy).\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nJacek S\u0119dkiewicz\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\nPsycholog, specjalista terapii uzale\u017cnie\u0144\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p><\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Ochoroba.pl ma przyjemno\u015b\u0107 zaprezentowa\u0107 cykl artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych najwa\u017cniejszym zachowaniom kompulsywnym:<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<ul type=\"disc\">\n<li><a href=\"\/artykuly\/1411-hazard-%E2%80%93-uzaleznienie-od-gry\" title=\"Hazard - uzale\u017cnienie od gry\">Patologiczny hazard<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/artykuly\/1446-seksoholizm\" title=\"Seksoholizm\">Seksoholizm<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/artykuly\/1443-uzaleznienie-od-zakupow-czyli-zakupoholizm\" title=\"Zakupoholizm\">Zakupoholizm<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n<b>Zapraszamy do lektury.<\/b>\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n<p align=\"justify\">\n&nbsp;\n<\/p>\n<div align=\"justify\">\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erotomania, zakupoholizm, objadanie si\u0119, bulimia, anoreksja, nadmierna dba\u0142o\u015b\u0107 o wygl\u0105d, rozmaite uzale\u017cenienia.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-334","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/334\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}