{"id":321,"date":"2008-09-19T11:41:11","date_gmt":"2008-09-19T09:41:11","guid":{"rendered":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=321"},"modified":"2010-12-01T17:35:19","modified_gmt":"2010-12-01T16:35:19","slug":"1417-jakanie-jak-pomoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arturszpilka.pl\/?p=321","title":{"rendered":"J\u0105kanie: jak pom\u00f3c?"},"content":{"rendered":"
\n
J\u0105kam si\u0119… czuje si\u0119 "tr\u0119dowatym w \u015bwiecie s\u0142\u00f3w".
\n<\/p>\n
\n
J\u0105kam si\u0119… czuje si\u0119 "tr\u0119dowatym w \u015bwiecie s\u0142\u00f3w". <\/b>J\u0105kanie to nie tylko niep\u0142ynno\u015b\u0107 mowy, to tak\u017ce mur oddzielaj\u0105cy od ludzi. Nie mo\u017cna bagatelizowa\u0107 j\u0105kania si\u0119 dzieci. Im wcze\u015bniej zareagujemy tym lepiej.<\/b><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\n

Autor: Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek <\/b><\/p>\n

<\/div>\n

Neurologopeda, logopeda, terapeuta <\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
Uczestnicy jednego z warsztat\u00f3w terapeutycznych mieli narysowa\u0107 swoje j\u0105kanie. Jeden narysowa\u0142 siebie w klatce, inny posta\u0107 bez ust, jeszcze inny ludzika, kt\u00f3rego szyj\u0119 owija dusz\u0105cy go sznur. Kompleksy, pesymizm, sk\u0142onno\u015b\u0107 do depresji, izolowanie si\u0119 – to konsekwencje psychiczne utrwalonego j\u0105kania.<\/div>\n
[[OPENX]]\u00a0<\/div>\n

J\u0105kaj\u0105cych traktuje si\u0119 inaczej ni\u017c zdrowe osoby. Niech\u0119tnie si\u0119 z nimi kontaktujemy, poniewa\u017c taka rozmowa sprawia nam trudno\u015b\u0107. Jaki jest tego skutek? J\u0105kaj\u0105cy si\u0119 ogl\u0105daj\u0105 \u015bwiat przez szyb\u0119, stworzon\u0105 nie tylko przez niego samego, ale te\u017c przez zachowanie innych ludzi.<\/p>\n

<\/div>\n

Czy to ju\u017c j\u0105kanie si\u0119?<\/b> <\/p>\n

<\/div>\n

Z j\u0105kaniem mamy do czynienia, gdy czyja\u015b mowa nie jest p\u0142ynna. Osoba j\u0105kaj\u0105ca si\u0119 mo\u017ce powtarza\u0107 g\u0142oski, sylaby, s\u0142owa, mo\u017ce robi\u0107 d\u0142ugie przerwy, m\u00f3wi\u0107 zbyt wolno lub zbyt szybko. Nietrudno wyobrazi\u0107 sobie, jakim stresem jest wtedy dla niej ka\u017cda wypowied\u017a. J\u0105kaj\u0105cy si\u0119 jest w trakcie m\u00f3wienia spi\u0119ty, napr\u0119\u017ca mi\u0119\u015bnie, ma przyspieszony puls, czerwieni si\u0119 lub blednie. Im bardziej stara si\u0119 nie zaj\u0105kn\u0105\u0107, tym efekt jego wysi\u0142k\u00f3w jest gorszy, bo nerwy nie s\u0105 jego sprzymierze\u0144cem. Koszmar powi\u0119ksza reakcja otoczenia.<\/p>\n

<\/div>\n

Naj\u0142atwiej leczenie przebiega u ma\u0142ych, trzy-czteroletnich dzieci. Ne zdaj\u0105 sobie one jeszcze sprawy z tego, \u017ce ich mowa odbiega od prawid\u0142owej. Z biegiem czasu jest ju\u017c jednak coraz trudniej, poniewa\u017c dziecko orientuje si\u0119 po reakcjach koleg\u00f3w i rodziny, \u017ce ma problem z p\u0142ynno\u015bci\u0105 mowy. Jest to dow\u00f3d na to, \u017ce u\u015bwiadamianie sobie tego problemu niestety utrwala nieprawid\u0142owe nawyki wymowy. <\/p>\n

<\/div>\n

W otoczeniu \u017cyczliwych, dobrze znanych mu ludzi j\u0105kaj\u0105cy si\u0119 m\u00f3wi zazwyczaj znacznie lepiej. Niestety, takich sytuacji jest w naszym \u017cyciu niewiele. Ka\u017cdy z nas cz\u0119\u015bciej musi wypowiada\u0107 si\u0119 przed wi\u0119ksz\u0105 grup\u0105, niekiedy nawet przed niech\u0119tnym audytorium. Wtedy pojawiaj\u0105 si\u0119 silne emocje, a z nimi j\u0105kanie. Ogromnym prze\u017cyciem staje si\u0119 odpowied\u017a przed nauczycielem lub rozmowa z kolegami, kt\u00f3rzy wy\u015bmiewaj\u0105 lub w najlepszym razie unikaj\u0105 j\u0105kaj\u0105cego si\u0119 nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 jego inno\u015bci. <\/p>\n

<\/div>\n

Do\u015bwiadczenie os\u00f3b staraj\u0105cych si\u0119 pom\u00f3c j\u0105kaj\u0105cym si\u0119, uczy, \u017ce z czasem dotarcie do takiej osoby staje si\u0119 coraz trudniejsze. Strach przed tym, co powiedz\u0105 inni, sprawia, \u017ce woli m\u00f3wi\u0107 jak najmniej, a szczeg\u00f3lnie unika rozm\u00f3w o swoim problemie. <\/p>\n

<\/div>\n

L\u0119k, z\u0142o\u015b\u0107, smutek, wstyd, utrata pewno\u015bci i wiary w siebie – wszystko to s\u0105 bardzo cz\u0119sto konsekwencje psychiczne j\u0105kania, wyzwalane negatywnymi reakcjami otoczenia. Cz\u0119sto pojawia si\u0119 bunt, pretensja i pytanie, dlaczego w\u0142a\u015bnie ja nie m\u00f3wi\u0119 tak jak inni. <\/p>\n

<\/div>\n

Na te pytanie nie ma niestety z punktu widzenia medycznego jednoznacznej odpowiedzi. Badania nad przyczynami j\u0105kania si\u0119 wci\u0105\u017c trwaj\u0105. <\/p>\n

<\/div>\n

Dwa typy j\u0105kania<\/b> <\/p>\n

<\/div>\n

Pocz\u0105tek jest najcz\u0119\u015bciej niewinny – rodzice bagatelizuj\u0105 pojawiaj\u0105cy si\u0119 u dziecka objaw j\u0105kania si\u0119, maj\u0105c nadzieje, \u017ce z tego wyro\u015bnie. Tak si\u0119 rzeczywi\u015bcie na og\u00f3\u0142 dzieje, bo u oko\u0142o 60 proc. dzieci w wieku 3 lat wyst\u0119puje tzw. j\u0105kanie fizjologiczne (pierwotne), b\u0119d\u0105ce skutkiem dyskoordynacji my\u015blenia i m\u00f3wienia. Polega ono na tym, \u017ce dziecko bez napi\u0119cia mi\u0119sni oddechowych fonacyjnych i motorycznych powtarza pewne elementy wypowiedzi, zazwyczaj pocz\u0105tkowe w poszukiwaniu odpowiednich s\u0142\u00f3w i struktur gramatycznych dla wyra\u017cenia my\u015bli i emocji. <\/p>\n

<\/div>\n

Ten typ j\u0105kania nale\u017cy jednak odr\u00f3\u017cni\u0107 od j\u0105kania wt\u00f3rnego, kt\u00f3re cechuje silne napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowo-emocjonalne. J\u0105kanie fizjologiczne najcz\u0119\u015bciej mija samorzutnie lub z niewielk\u0105 interwencja terapeutyczn\u0105. J\u0105kanie w\u0142a\u015bciwe – to kt\u00f3re staje si\u0119 problem na reszt\u0119 \u017cycia – jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zane ze sfer\u0105 psychiki. Niekt\u00f3rzy lekarze traktuj\u0105 je nawet jako pewn\u0105 form\u0119 nerwicy, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w wyniku doznanego szoku lub silnych, negatywnych emocji. <\/p>\n

<\/div>\n

Dla ma\u0142ych dzieci wyzwalaczem j\u0105kania mo\u017ce by\u0107 urodzenie si\u0119 m\u0142odszego rodze\u0144stwa, p\u00f3j\u015bcie do przedszkola, przebywanie z inna osob\u0105 j\u0105kaj\u0105ca si\u0119 i wzorowanie na jej mowie, emocjonalny wstrz\u0105s czy niew\u0142a\u015bciwe metody wychowawcze. Niekt\u00f3re z tych dzieci pozbywaj\u0105 si\u0119 niep\u0142ynno\u015bci m\u00f3wienia, je\u015bli nast\u0105pi zmiana sytuacji patogennej wewn\u0105trz – czy pozarodzinnej. U innych natomiast j\u0105kanie utrwala si\u0119, je\u015bli takie dziecko nie zostanie w por\u0119 obj\u0119te specjalistyczn\u0105 opiek\u0105. <\/p>\n

<\/div>\n

Dziecko si\u0119 j\u0105ka, doros\u0142y jest nieszcz\u0119\u015bliwy<\/b> <\/p>\n

<\/div>\n

O tym, jak wa\u017cne s\u0105 tutaj emocje, zar\u00f3wno te pozytywne, jak i negatywne, \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce fakt, \u017ce cz\u0119\u015bciej j\u0105kaj\u0105 si\u0119 ch\u0142opcy ni\u017c dziewcz\u0119ta. By\u0107 mo\u017ce ma to zwi\u0105zek z tym, \u017ce ch\u0142opcy (co wynika z naszej kultury, kt\u00f3ra ka\u017ce im ?by\u0107 twardym") raczej t\u0142umi\u0105 uczucia ni\u017c je okazuj\u0105, co sprzyja j\u0105kaniu. Jednak zupe\u0142nie niezale\u017cnie od p\u0142ci, konsekwencje zaniedbanego j\u0105kania s\u0105 takie same – utrwalone j\u0105kanie przestaje pozwala\u0107 normalnie \u017cy\u0107. Ten, kto si\u0119 j\u0105ka, ma trudno\u015bci ze zrobieniem zakup\u00f3w w sklepie, rozmowami telefonicznymi, poznawaniem nowych os\u00f3b, za\u0142atwianiem spraw urz\u0119dowych. Podobnych sytuacji s\u0105 setki. Osoba j\u0105kaj\u0105ca si\u0119 zawsze i wsz\u0119dzie czuje si\u0119 gorsza. W szkole ma ni\u017csze stopnie, nawet, je\u017celi nie brakuje jej zdolno\u015bci. Jest cz\u0119sto oceniana tylko na podstawie prac pisemnych, poniewa\u017c nauczyciele nie chc\u0105 traci\u0107 czasu na ucznia, kt\u00f3ry przy odpowiedzi wci\u0105\u017c si\u0119 zacina. Tak\u017ce r\u00f3wie\u015bnicy zwykle wol\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 jak najdalej od kogo\u015b, kto ma problemy z p\u0142ynno\u015bci\u0105 mowy. Jest to o tyle zrozumia\u0142e, \u017ce trudno nawi\u0105za\u0107 jakikolwiek kontakt bez m\u00f3wienia. Czas biegnie, j\u0105kaj\u0105cy si\u0119 jest coraz bardziej samotny, zamyka si\u0119 w domu i izoluje od \u015bwiata. Boi si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 na wy\u017csz\u0105 uczelni\u0119, czasem nawet rezygnuje z podj\u0119tych ju\u017c studi\u00f3w. Ma te\u017c p\u00f3\u017aniej problemy w pracy. Cechuje go frustracja i niska samoocena. Cz\u0119sto j\u0105kaj\u0105cy si\u0119 szukaj\u0105 pomocy nie tylko u logoped\u00f3w, ale te\u017c u psycholog\u00f3w, neurolog\u00f3w, a nawet bioenergoterapeut\u00f3w. <\/p>\n

<\/div>\n

Rodzic powinien wiedzie\u0107 jak post\u0119powa\u0107<\/b> <\/p>\n

<\/div>\n

Dlatego im wcze\u015bniej j\u0105kaj\u0105ce si\u0119 dziecko trafi do logopedy lub neurologopedy, tym lepiej. Trafna diagnoza, ustalenie przyczyn j\u0105kania i poinstruowanie rodzic\u00f3w, jak powinni post\u0119powa\u0107 z dzieckiem, maj\u0105 decyduj\u0105ce znaczenie dla jego przysz\u0142o\u015bci. Je\u015bli tylko pojawi\u0105 si\u0119 jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci co do prawid\u0142owo\u015bci mowy naszej pociechy, nale\u017cy wi\u0119c uda\u0107 si\u0119 do specjalisty. Nawet, je\u015bli to tylko j\u0105kanie fizjologiczne, taka wizyta nie zaszkodzi. <\/p>\n

<\/div>\n

Leczenie j\u0105kania trwa od kilku miesi\u0119cy do kilku lat. Ta r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce ka\u017cde dziecko jest inne, u ka\u017cdego inne mog\u0105 by\u0107 przyczyny j\u0105kania, a dodatkowo ka\u017cde wymaga indywidualnego podej\u015bcia. <\/p>\n

<\/div>\n

W czasie takiej terapii stosuje si\u0119 te\u017c r\u00f3\u017cne metody leczenia. Proponowane przez logoped\u00f3w \u0107wiczenia maj\u0105 za cel g\u0142\u00f3wnie opanowanie umiej\u0119tno\u015bci relaksacji i w\u0142a\u015bciwej koordynacji oddechowo-fonacyjno-motorycznej (tzn. nauczenie si\u0119 prawid\u0142owego oddechu, fonacji, artykulacji).Uczy si\u0119 tak\u017ce techniki wolnego i p\u0142ynnego m\u00f3wienia oraz rytmizacji mowy. Z czasem dziecko b\u0119dzie mog\u0142o zacz\u0105\u0107 m\u00f3wi\u0107 coraz szybciej i sprawniej. <\/p>\n

<\/div>\n

Powy\u017csze metody wygl\u0105daj\u0105 wprawdzie na ma\u0142o skomplikowane, ale w rzeczywisto\u015bci utrwalone j\u0105kanie jest bardzo ci\u0119\u017cko wyleczy\u0107. Niejednokrotnie nie udaje si\u0119 to wcale. Sposobem osi\u0105gni\u0119cia sukcesu w leczeniu jest wytrwa\u0142o\u015b\u0107. Dlatego tak wa\u017cne jest jak najwcze\u015bniejsze rozpocz\u0119cie terapii. Wszyscy logopedzi wiedz\u0105, \u017ce praca z nastolatkiem, kt\u00f3ry ju\u017c d\u0142ugo si\u0119 j\u0105ka, jest trudniejsza ni\u017c z dzieckiem. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce leczenie, zw\u0142aszcza w p\u00f3\u017aniejszym okresie, kiedy dotyczy ono utrwalonego problemu z mow\u0105, powinno i\u015b\u0107 w parze z psychoterapi\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwi wyj\u015bcie z kompleks\u00f3w, przezwyci\u0119\u017canie l\u0119k\u00f3w, zahamowa\u0144 i frustracji. Je\u015bli jednak pacjent ma siln\u0105 motywacj\u0119 i zaufa logopedzie, to tak\u017ce taka terapia ma szans\u0119 zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem. <\/p>\n

<\/div>\n

 <\/p>\n

Sylwia Wi\u0119conek – Pi\u0105tek <\/p>\n

<\/div>\n

Logopeda <\/p>\n

<\/div>\n

 <\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u0105kam si\u0119… czuje si\u0119 "tr\u0119dowatym w \u015bwiecie s\u0142\u00f3w".<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arturszpilka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}